Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • Soeki: Man die natievorming en eenheid voorstond

Soeki: Man die natievorming en eenheid voorstond

19/08/2020 23:11 - Audry Wajwakana en Tascha Aveloo

Soeki: Man die natievorming en eenheid voorstond

Foto: Irvin Ngariman  

PARAMARIBO - Het is druk woensdag bij Sana Budaya bij de uitvaart van de dinsdag overleden meester in de kunsten, Soeki Irodikromo Hij werd 75 jaar. Met militair eerbetoon werd tegen de middag de Surinaamse vlag door vier militairen gedrapeerd over de kist. Als Javanist gebiedt de traditie dat de overledene binnen een etmaal moet worden begraven.

Onder een grote tent op het ruime terrein zitten familieleden en geloofsgenoten rustig te wachten op de ceremoniën die omstreeks twee uur 's middags zullen beginnen door een Kaum. Daarna zal de stoet lopen naar de nabij gelegen begraafplaats waar er middels saluutschoten afscheid genomen zal worden van Pak Soeki.

Het is een komen en gaan van vrienden, hoogwaardigheidsbekleders en kennissen die de dinsdag overleden kunstenaar Soeki(djan) Irodikromo de laatste eer komen bewijzen. Het Sana Budaya-terrein is groot genoeg dat mensen - zonder dicht op elkaar te staan en allen met mond-neusbedekking het condoleanceregister kunnen tekenen, iets kunnen schilderen op een gespannen doek en zo hun laatste groet kunnen brengen.

 

Culturele smeltkroes

In de ochtend werd de familie verrast door de mededeling van de regering dat de geliefde vader, echtgenoot, opa én grote zoon van de natie met staatseer begraven zou worden. "Deze man is reeds drie keer gedecoreerd door verschillende presidenten voor zijn werk op sociaal en cultuur gebied. Dat alleen al zegt heel veel", reageert minister Marie Levens van Onderwijs en Cultuur.

Zij staat stil bij zij opleiding en zijn carrière daarna met vele exposities. Maar ook dat hij als erelid van de Federation of Visual Artists in Suriname (FVAS), als lid van de kunstorganisatie Waka Tyopu en als kunstdocent een grote bijdrage heeft geleverd aan de ontwikkeling van jong Surinaams kunsttalent.

Zij herinnert zich nog het enorme gevoel van trots dat zij ervoer, toen zij eens in Washington tijdens een grote IDB-kunstexpositie tussen de honderden andere werken een kleurrijk werk van Soeki tegenkwam. "Hij was een man die eenheid en natievorming voorstond. De culturele smeltkroes kon je altijd terug vinden in al zijn werken", meent Levens.

Middels zijn kunst heeft hij verbondenheid proberen uit te beelden. "Hij wist tijdens moeilijke tijden altijd te komen met werken die inspireerden en versterkten, was een zachtmoedig en vriendelijk mens en heeft jongeren geïnspireerd om van kunst en cultuur te houden. Irodikromo deelde graag zijn kennis en dat heeft bijgedragen tot verrijking vanhet culture veld. Hij zal daarom altijd aanwezig zijn."

De Indonesische ambassadeur Julang Pujianto noemt Soeki "een grote zoon van de diaspora die met zijn kunst een stempel heeft gedrukt op de maatschappij" en hoopt dat zijn werk blijft voortleven. "A p'pa Soeki a tranga", begint George Struikelblok en roemt de kunstenaar onbaatzuchtig.

Maar de spreker kenmerkt zijn collega ook als een man die geen blad voor de mond nam en altijd bereid was zijn schouders onder het werk te zetten. "De man wiens stem altijd te horen was tijdens vergaderingen. Hij hield van vissen en zijn Parbo", wat met onderdrukt gelach van de aanwezigen werd beaamd.

 

Gezellige babbel

MC Elwin Atmodimedjo, voorzitter van Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie, werd heel emotioneel in zijn speech waarbij hij Pak Soeki bedankte voor het vertrouwen in hem gesteld. Kunstenaar Kurt Nahar noemt hem een zoon van Nola, verwijzend naar zijn studie aan de Nola Hatterman Academy. "We hebben als jonge kunstenaars door zijn werk in zijn voetsporen kunnen treden. Hij was er in de tijd van Brandflu en Klas, als één van onze voorbeeldfiguren die ons zoveel heeft geleerd hoe wij nu brood op de plank kunnen zetten met kunst als ons werk."

Eén van zijn positieve dingen noemt Nahar de enorme toegankelijkheid van de grootmeester. "Je kon bij hem altijd voor advies, maar ook gewoon voor een gezellige babbel langslopen. En die gastvrijheid heeft hij meegegeven aan zijn kinderen." Nahar vond het jammer dat hij vanwege de Covid-19-regels niet meer notitie heeft kunnen nemen van Soeki toen die ziek was.

Eén van de bijzondere producties is het enorm kunstwerk, de gunung, die hij bijna alleen heeft opgezet aan de Sidodadiweg te Groningen en een ander op het terrein van Sana Budaya. Nahar noemt ook de gedrevenheid van zijn overleden collega voor het opzetten van een Volksacademie voor Kunst en Cultuur en hoopt dat het gedachtegoed van oom Soeki zal blijven voortleven. "Ik hoop ook dat er voor het nageslacht een mooi standbeeld of borstbeeld voor hem wordt neergezet."

 

Bootreis

Ook kunstenaar Ardie Setropawiro heeft mooie herinneringen aan de overledene. Hij noemt hem een vaderfiguur, die vanuit zijn gedrevenheid anderen kon inspireren. In zijn jonge jaren begon zijn bewondering voor deze grote kunstenaar. "Ik vroeg me altijd af, wie is deze man, wat gaat er om in zijn hoofd om dit soort dingen te maken."

En pas nadat hij hem leerde kennen in de organisatie van Beeldende Kunstenaars in Suriname in 1997, begon hij het te begrijpen. "Hij wist je te motiveren en je groot te laten voelen. Hij kende geen ras en religie. Hij kon uit het minimale zoveel halen en hij was niet makkelijk van de wijs te brengen."

De kunstenaar streste niet gemakkelijk en als hij dat wel deed dan ging hij vissen. Setropawiro herinnerde zich nog een reis met anderen waarbij de motor van de boot het midden op de rivier begaf. "Geen enkele paniek. Soeki roeide naar de kust en daar heeft hij twee dagen voor ons gekookt totdat we weg konden." Pak Soeki was een man met een groot hart en een groot denker. "Ik kon hem in het ziekenhuis nog bedanken dat hij mij en vele anderen wegwijs heeft gemaakt in het leven."

 

Gedenken

Monique Nouh Chaia, galeriehouder van Readytex Art Gallery, heeft twintig jaar met Soeki Irodikromo gewerkt. Vijftien jaar geleden sloot hij zich aan bij de gallery. "Soeki en zijn kunst daar moet je een soort van volwassenheid in kunst doormaken om zijn werk goed te kunnen appreciëren. Qua gelaagdheid, de verhalen in zijn hoofd en hoe hij die wist neer te zetten. De energie die van zijn doek af spat. De kleurencombinatie; het zijn elementen die niet gemakkelijk na te bootsen zijn", zegt Nouh Chaia bewonderend.

Zo vertelde de kunstenaar haar toen hij bezig was met het Gunungan-monument op het Sana Budaya-complex dat de middelen ontbraken. "Maar dat weerhield hem er niet van om door te gaan, omdat het doel bereiken voor hem belangrijker was." Op het complex staat een kunstacademie die naar hem is vernoemd. Met de school wilde Irodikromo voorkomen dat de Javaanse cultuur verloren gaat. "Zijn originele visie was dat mensen geld zouden kunnen verdienen als ze hun traditionele kunst- en craft-cultuuruitingen konden overdragen middels trainingen. Dingen als janur vlechten, keramiek en batik."

Soeki heeft volgens Nouh Chaia geschilderd totdat hij zijn penseel niet meer kon vasthouden. Ondanks de verwarrende tijden met de Covid-19 pandemie en de economische situatie in het land wil de galerie de artiest op een speciale manier gedenken. In de galerie is er een tafel neergezet waar mensen hun herinneringen aan hem in welke vorm dan ook kunnen aanbieden. Het is ook mogelijk digitaal een geste te doen Alle aangeboden stukken en verhalen zullen in een map verzameld worden om de kunstenaar op een bijzondere manier te kunnen eren.

 

Soekidjan Irodikromo werd op 20 juni 1945 geboren te Pieterszorg in het district Commewijne. Hij begon zin carrière in de tijd van onder anderen Erwin de Vries, Ruben Karsters, Rudi de La Fuente en Paul Woei. Irodikromo volgde in Paramaribo de CCS-school voor Beeldende Kunsten van 1963 tot 1967. Daarna deed hij van 1967 tot 1972 aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Rotterdam de vrije opleiding schilderen en grafiek. Ook volgde hij in de tussentijd van 1971 tot 1972 een opleiding voor keramiek. Hij deed aan de Asri in Jogjakarta de batikopleiding. Irodikromo is de eerste Surinaams-Javaanse kunstenaar die traditie en moderniteit in een geheel eigen idioom wist samen te brengen. Na terugkeer uit Indonesië introduceerde hij het batikschilderen in Suriname. Zowel in zijn batikdoeken als zijn olieverfschilderijen en zijn keramiek (vazen en beelden) bereikte hij een grote productie van bijna constante kwaliteit. Zijn werk bevindt zich in collecties verspreid over de hele wereld. Hij illustreerde ook veel boeken.

Share on Facebook    



Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina