Registreren | Inloggen       Colofon
  •  
  • Home
  • 'Wi abi fu feti gi a erkenning fu unu gron'

'Liever sterven we vandaag, dan om tien jaren te lijden en toch te sterven'

01/08/2021 23:11 - Gilliamo Orban

Vids-voorzitter Theo Jubitana werd zaterdag begraven.

Vids-voorzitter Theo Jubitana werd zaterdag begraven. Foto: Gilliamo Orban  

PARAMARIBO - "Het verscheiden van Theo geeft ons de kracht en wi no e saka unu ede. Integendeel moet vandaag een markant moment zijn, om de strijd die hij had opgepakt en heeft gebracht naar een bepaald punt, voort te zetten." Dat zei Lloyd Read, voorzitter van de Organisatie van Samenwerkende Inheemse Dorpen in Para en Wanica (Osip), bij de uitvaart van Theo Jubitana in Hollandse Kamp. De overledene was dorpshoofd.

Jubitana, vanaf 2017 voorzitter van de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (Vids), is op 20 juli bezweken aan de gevolgen van Covid-19. Hij is 56 jaar geworden. Diverse sprekers memoreerden hem als een grote strijder van de inheemsen die zich sterk maakte voor de juridische erkenning van de collectieve grondenrechten. "Strijdlustig, rechtvaardig, overtuigd van zijn daden, stond achter elk woord dat hij uitsprak, zonder twijfel, soms wat ongeduldig, een leider en vriend", was de rode draad van de toespraken.

Read zei dat inheemsen bekend staan als rustige mensen. "Den no lobi dyugudyugu, maar laten we vandaag de afspraak maken, dat met het heengaan van Theo de strijd wordt opgepakt en wi abi fu feti gi a erkenning fu unu gron. We gaan die niet op een presenteerblaadje krijgen." De Osip-voorzitter verwees naar de problemen rond grondkwesties in de dorpen van Para, waardoor de inheemsen geen keus hebben dan zich daar tegen te verzetten.

Tegen deze achtergrond dient uitvoering van het Kaliña en Lokono-vonnis te worden afgedwongen. "Wat niet rustig kan gaan zullen we op verschillende manieren moeten aanpakkken zoals juridische stappen, acties en petities, maar daarvoor is eenheid nodig binnen de gemeenschappen. We moeten de mensen strijdvaardig maken. Wi abi fu wiki", benadrukte Read.

Hij vindt dat wettelijke erkenning van de collectieve grondenrechten te lang uitblijft. In 1976 hebben inheemsen hiervoor vanaf Albina naar Paramaribo gelopen. Jubitana had in 2016 een vreedzame protestactie in Paramaribo georganiseerd, maar de acties leidden niet tot een oplossing. "Suma e kon teygi unu dat wi musu aksi gron aan. A sani e kon serieus en wi abi fu kaka unu srefi."

Hij zegt dat er concessies zijn uitgegeven in Powaka. Er is tweehonderd hectare grond in Matta doorverkocht. Ook Cabendadorp heeft te maken met een grondkwestie van zevenhonderd hectare. "Zijn mensen gek geworden in dit land?" vroeg Read retorisch. Hij zei dat Jubitana de erkenning van de grondenrechten niet zal meemaken. "Maar ik ga dat wel zien en dati na efu unu wani." Hij hekelde het feit dat wanneer inheemsen opkomen voor hun rechten, dat wordt aangemerkt als ongehoorzaamheid en dat mensen daarvoor worden opgesloten. "Liever sterven we vandaag, dan tien jaren te lijden om uiteindelijk toch te sterven. Laat de dood van Theo zorgen dati a volk wiki."

De voorzitter kondigde aan dat Osip alle dorpen in Para zal bezoeken om mensen uit te leggen dat eenheid en discipline leiden tot resultaat. "We moeten wel eerlijk en oprecht zijn tegenover elkaar. We hebben niet veel tijd en gaan niet meer accepteren dat mensen aan onze gronden komen; we vragen de regering om ons te helpen. Als de hulp niet komt en je het recht in eigen hand neemt om actie te voeren, moet je de bak in", zei Read die doelde op het geval in 2016 waarbij kapitein Patrick Mande van Witsanti en een basya werden opgesloten als gevolg van het gronddispuut met Luchthavenbeheer. "Wel dan den o sroto heri heri dorpu. De strijd begint vandaag. Wij waren hier de eerste mensen, maar nu lijkt het alsof we de laatste zijn. Dit is erg vervelend."

Read gelooft dat de Vids-voorzitter niet zomaar is uitgezocht door Adajali/Tamushi (God) om de kar te trekken voor juridische erkenning van de collectieve grondenrechten. "Hij heeft een gedeelte van de weg afgelegd en heeft dat gedaan met liefde en oprechtheid. En a man no ben frede." Parlementsvoorzitter Marinus Bee memoreerde Jubitana als een persooon die balans kon vinden tussen de strijd voor inheemsen en in dialoog treden met de regering. "De strijd mag en moet doorgaan. Daarom ben ik blij dat de regering ook aanwezig is om te luisteren, want het pad van dialoog mogen we nimmer verlaten."

Voor het oplossen van het grondenrechtenvraagstuk heeft de regering een conceptwet ingediend bij De Nationale Assemblee. "We zijn op een punt aangekomen waar blijkt dat de overwinning dicht bij is. Het is daarom pijnlijk, dat we nu hier één van de voortrekkers van de grondenrechten in een kist hebben", zei Bee. Hij garandeerde dat de conceptwet onder zijn leiding en als kind van het binnenland zal worden behandeld. "Ik vind het jammer dat meneer Jubitana het moment niet zal meemaken waarop wij het glas zullen heffen om aan te geven dat de strijd is gestreden", aldus Bee. Bij de uitvaart van Jubitana waren aanwezig de ministers Bronto Somohardjo van Binnenlandse Zaken, Kenneth Amoksi van Justitie en Politie en Albert Jubithana van Transport, Communicatie en Toerisme.

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina