Site: Desktop versie

'Louis Doedel was niet gek'

05/04/2021 00:00 - Jason Pinas  
Van Louis Doedel staat een bronzen kop op het terrein van de Sivis, maar als het aan Henk Herrenberg ligt, komt er ook een standbeeld van de vakbondsman.

klik voor meer  meer...

Van Louis Doedel staat een bronzen kop op het terrein van de Sivis, maar als het aan Henk Herrenberg ligt, komt er ook een standbeeld van de vakbondsman. Foto: dWT Archief

PARAMARIBO - 'Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achterhaalt ze wel'. Die waarheid maakt nu een inhaalslag voor wat het verhaal van Louis Doedel betreft. Henk Herrenberg, die ontdekte dat Doedel niet dood was, weet het na het ontdekken van het medisch rapport zeker: "Ze hebben hem toen weggestopt omdat den ben frede fu en." 

Henk Herrenberg laat zich van zijn meest vriendelijke zijde zien wanneer de redactie bij hem op bezoek gaat in Tamanredjo. "Welcome, you can have a seat", zegt hij glimlachend. Dat hij een grote dierenvriend is blijft geen geheim want de geiten en kippen maken zich al mekkerend en kakelend deel van het gezelschap. "Stil blijven. We have a visitor", commandeert hij de dieren.

Voor Herrenberg, oud-politicus en vakbondsman, is de ontdekking van het medisch rapport van Louis Doedel pas het begin van een belangrijk proces. Hij was namelijk degene die toen als parlementariër als eerste ontdekt had dat Doedel niet dood was, zoals iedereen dacht, maar dat hij was opgesloten. Het nieuws sloeg in als een bom. "Doedel was niet gek. Ze hebben hem toen weggestopt omdat den ben frede fu en."

 

Rapport terecht

Het medisch rapport van vakbondsman, activist en journalist Louis Doedel dat ongeveer 43 jaar was verdwenen, is op een blauwe maandag gewoon zomaar op de werkkamer van Raj Jadnanansing, directeur van het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS), gevonden. Vreemd, maar tegelijkertijd ook een hele opluchting voor vooral de familie. Ze hoopt hiermee toch nog een duidelijke verklaring te krijgen van de autoriteiten waarom haar geliefde tientallen jaren was opgesloten in de psychiatrische inrichting Wolfenbuttel, het huidige PCS.

Herrenberg is blij, niet alleen omdat het medisch rapport terecht is. De opluchting is vooral ook omdat hij nu de gelegenheid heeft om het verhaal over de 'onterechte bekladding' van Doedel te delen.

 

Doedel leeft nog

Volgens Herrenberg begon zijn zoektocht naar Doedel, één van de belangrijkste vakbondsleiders van het eerste uur, eind jaren zeventig. De oud-politicus was toen parlementariër van de Socialistische Partij Suriname (SPS). Via partijgenoot Anton van Vliet kwam Herrenberg in contact met diens broer Hugo die rond die periode vanuit Nederland een bezoek bracht aan Suriname. "Hij wist me te vertellen dat Doedel niet dood was, maar was opgesloten in 's Lands Psychiatrische Inrichting (LPI). Ik heb later begrepen dat Hugo ook daar was opgesloten vanwege protesten tegen het kolonialistisch gedoe", vertelt hij.

Omdat een parlementariër wettelijk bevoegd is zaken te onderzoeken is hij niet lang nadat hij de informatie kreeg van Hugo gaan kijken of de lang gezochte en gek verklaarde vakbondsman nog in leven was. "Ik vroeg daar aan vier verpleegkundigen of Doedel nog in leven was. Ze vertelden me dat hij al lang dood was. Maar aan de lichaamstaal van één van de broeders kon ik merken dat zijn collega's mij niet de waarheid vertelden."

 

Jai Gobind-bejaardentehuis

Herrenberg ging daags daarna opnieuw naar LPI. De klokkenluider onthulde toen dat de vakbondsman niet dood was. Maar omdat ze doorhadden dat hij gezocht werd is hij bewust verplaatst naar het toenmalige Jai Gobind-bejaardentehuis aan de Indira Gandhiweg. "Ik ben daar gaan kijken", haalt een emotionele Herrenberg zich voor de geest.

Hij vervolgt: "Elke keer wanneer ik dit vertel mi skin e gro. Ze hebben me gebracht in één van de kamers en ik zag hem daar liggen. Die man was net een plant, hij was meer dood dan levend." Nadat hij dat had gezien begon de parlementariër terstond te bellen met familieleden van Doedel. Na enige tijd proberen kreeg hij één van zijn tantes, een zekere Wilma, die bereid was om te komen kijken of het inderdaad haar neefje was. "Di a vrouw doro a kisi wan djebri-winti ini a presi. Helemaal overstuur begonnen ze te gillen: "Na Louis, na Louis", vertelt Herrenberg.

Hij weet nog dat het moeilijk te communiceren was met Doedel omdat de medicijnen hem tegen die tijd al mentaal hadden vernietigd. Samen met onder anderen toenmalig parlementsvoorzitter Emile Wijntuin, Jan Haakmat van De Moederbond en familielid Nina Jurna waagde Herrenberg toen al een poging aan eerherstel voor de befaamde vakbondsleider.

Mede door de inzet van de politieke partij SPS heeft Doedel nadat hij in LPI stierf op 10 januari 1980 een goede begrafenis gehad op de Rooms-Katholieke begraafplaats. "Er waren niet veel mensen op de begrafenis. Maar zo worden helden begraven. Noiti furu sma e kon." Anders dan sommigen beweren is Doedel volgens Herrenberg nooit vrijgelaten. "Ik was daar toen hij stierf. A man dede na LPI", benadrukt hij.

 

Blote bil laten zien

De 'reden' waarom Doedel is opgepakt door de overheid is volgens Herrenberg en Nina Jurna, achternicht van de vakbondsleider, gewoon omdat hij zeer kritisch was naar de koloniale overheid toe. Door middel van protesten en verschillende kritische stukken waarin hij zijn scherpe meningen uitte nam Doedel de machthebbers regelmatig te grazen. "Hij schreef voor linkse bladen en had het vaak over de enorme werkloosheid en dat er niets werd gedaan tegen de armoede en de werkloosheid. Als je dat nu zegt is dat normaal maar in die tijd was dat niet normaal dat een burger zich zo uitte tegen de koloniale overheid", vertelt Jurna. Ondanks dat hij vaker is aangesproken daarover weigerde de vakbondsleider zijn zienswijze over de gang van zaken te veranderen.

Ze zegt verder dat haar grootoom uit ontevredenheid over de armoede een petitie wilde aanbieden aan gouverneur Johannes Kielstra. Die weigerde de brief in ontvangst te nemen. Volgens hem zijn er twee lezingen. Hij ging naar het gouvernementspaleis om de petitie aan te bieden en toen dat hem werd geweigerd bepoederde hij zijn gezicht met pimba doti waarmee hij wilde aanduiden dat zijn gezicht ook wit is als de gouverneur. Hij liet toen zijn blote billen zien aan Kielstra. Jurna: "Ik zie dat nu als een teken van activisme en protest uit ontevredenheid. Maar dat werd toen anders gezien. Voor hen was dat een belediging van de gouverneur. Dat hebben ze dus aangegrepen om hem vast te zetten."

Herrenberg deelt dezelfde mening. "Die man was een echte vakbondsman die met alles wat hij in zich had opkwam voor de arbeiders. Niet alleen voor die groep maar hij zette zich ook in voor een uitkering voor de werklozen", merkt hij op. Als progressieve politicus weet hij dat Nederland steeds scenario's bedacht om elke actie van activisten de kop in te drukken. Hij merkt op dat de kolonisator het toen niet gemakkelijk had met mannen zoals Doedel, Anton de Kom en Marinus Lepelblad. "Die mannen wilden geen mensen die opkwamen tegen hun systeem."

De oud-parlementariër is daarom ervan overtuigd dat Doedel niet gek was. Maar omdat de onderdrukking zo heftig was, durfde zelfs de familie niet op te komen tegen het onrecht dat hun naaste werd aangedaan. "Je kan ze ook niet kwalijk nemen want in die tijd had je geen keus."

Volgens de oud-politicus is Doedel een paar keer gevlucht uit LPI. "Hij is een paar keer opgehaald bij zijn moeder die aan de Gravenstraat woonde. Via de achterkant van LPI boorde hij dan naar het huis van zijn moeder. Dan moest ze ook nog meemaken hoe hij steeds werd opgehaald. Dus a man no ben law", benadrukt Herrenberg. "Al dit soort revolutionaire mensen in koloniale landen zet de overheerser altijd weg. Kijk maar naar wat men heeft gedaan met Anton de Kom. Meerdere mensen hebben ze toen opgesloten in LPI. Ze zien deze mensen altijd als communist en oproerkraaier." Dit model heeft volgens Herrenberg altijd gewerkt omdat het volk niet bewust is en de ideologische scholing niet had.

 

Laatste onderzoek

Ook Jurna denkt niet dat haar oom geestelijk gestoord was, maar wel een 'gevaar' vormde voor de koloniale overheid. Ze verwijst naar het laatste onderzoek van Doedel dat is gepleegd door arts en schrijver Nizaar Makdoembaks. Volgens Jurna is hij tijdens een onderzoek gestuit op een brief die Doedel in 1938 - een jaar nadat hij was opgenomen in de psychiatrische inrichting - heeft geschreven aan Kielstra. "Hij zat op de zwaarste afdeling waar ze allerlei methodes, injecties maar ook schoktherapieën gebruiken. Als je die brief leest die hij toen aan de gouverneur heeft geschreven heb ik niet het idee dat die komt van iemand die gek was. Hij beschreef daarin allerlei plannen die hij wilde uitvoeren wanneer hij eruit zou komen. Dat sterkt mij in het idee dat Doedel niet gek was toen hij daar kwam", meent Jurna. Ook zij merkt op dat haar grootoom vaak probeerde te vluchten naar zijn ouderlijke woning.

Herrenberg vindt het vreemd dat het medisch rapport niet aan de familie is gegeven maar aan de regering. Het is naar zijn mening ook heel gek dat zo een belangrijk stuk gewoon uit het niets is opgedoken. Volgens hem hebben de naasten alle recht om het dossier in te kijken om zelf te kunnen beoordelen waarom hun familielid zo lang was weggestopt. Daarnaast moet een kopie gaan naar het Nationaal Archief Suriname, het ministerie van Volksgezondheid, de Anton de Kom Universiteit van Suriname, het Medisch Wetenschappelijk Instituut en De Nationale Assemblee. "Want now wan onderzoek musu kon fu luku san pesa nanga Doedel. Nu moet nagegaan worden welke medicijnen hij heeft gehad al die tijd want hij is uiteindelijk wel gek geworden", merkt Herrenberg op.

 

Eerherstel

Hij benadrukt dat de Surinaamse staat nu in beweging moet komen om geld vrij te krijgen voor dit diepgaand onderzoek. Herrenberg wijst erop dat nu de tijd is aangebroken om Doedel uit de vergetelheid, waarin hij is gezet door de kolonisator, te halen. "Door verschillende publicaties moet je hem eren. Maar de kinderen op school moeten ook iets leren van hem want weinig mensen weten wie hij is en wat hij allemaal heeft betekend voor Suriname."

Naast de bronzen kop van de vakbondsleider op het terrein van Sivis, pleit Herrenberg ook voor een standbeeld van hem en andere strijders die zich hebben verzet tegen de onderdrukking van die tijd. Het allerbelangrijkste vindt de oud-parlementariër dat Nederland zijn excuses publiekelijk moet aanbieden aan de nabestaanden en aan Suriname. Herrenberg: "Ze moeten toegeven dat ze Doedel ten onrechte gek verklaard hebben. En dat ze die man met medicijnen 43 jaar lang hebben gefrustreerd in de psychiatrische inrichting. En dan moeten ze de familie compenseren en ook geld geven voor studies van het medisch dossier."

Hij brengt de strijd voor zuivering van de naam van Doedel in relatie met de wereldwijde Black Lives Matter-beweging. Volgens hem worden de onderdrukte groepen steeds bewuster en de kapitalisten worden met de neus op de feiten gedrukt waardoor ze nu iets proberen goed te maken. "Holland moet echt betalen", benadrukt de oud-politicus.

Jurna zegt dat binnen de familie iedereen het erover eens is dat er een eerherstel moet komen. Sommige familieleden willen zelfs een rechtszaak aanhangig maken tegen de Nederlandse staat. Ze onderstreept wel dat voor zo een zaak de details van het medisch dossier zeer belangrijk zijn. Jurna ziet heel graag dat schoolkinderen in Nederland ook op school iets leren over de Surinaamse geschiedenis en belangrijke figuren zoals Doedel. Ze is daarom ook blij met het feit dat de Partij van de Arbeid al duidelijkheid heeft gevraagd in het Nederlandse parlement over het dossier van Doedel.

 

Commissie

Jurna zegt dat minister Amar Ramadhin haar begin maart, kort voordat ze terugging naar Brazilië, heeft toegezegd een speciale commissie te benoemen die zich zal buigen over het medisch dossier. Daarnaast heeft de bewindsman beloofd een bijeenkomst te houden met de familie. Op zich kan ze zich helemaal terugvinden in dit idee omdat ze denkt dat het rapport best wel technisch zal zijn. Op basis daarvan moet het dus door verschillende deskundigen, onder wie artsen en historici, bestudeerd worden.

Nina Jurna -Amar Ramadhin -Radj Jadnanansing

Hoewel ze ook vindt dat de familie een kopie van het medisch dossier moet krijgen is ze ingenomen met de belofte van Ramadhin. "Er staat in het dossier misschien gewoon dat Doedel gek was, want ze hadden een reden nodig om hem daar te houden. Daar was een soort verzamelplek voor mensen die niet geliefd waren bij de koloniale overheid. Dus we moeten ook met experts dingen kunnen interpreteren", legt ze uit.

Jurna denkt net als Herrenberg dat de stukken openbaar gesteld moeten worden omdat haar grootoom een heel belangrijke persoon is voor de geschiedenis van Suriname. Ze wil wel zo snel mogelijk een kopie in handen omdat ze vreest dat dit belangrijk stuk plotseling weer zoek raakt of vernietigd wordt door bijvoorbeeld brand. Volgens Jurna wil een deel van de familie echter niet dat het medisch rapport aan het grote publiek beschikbaar wordt gesteld.

klik voor meer Vandaag