Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Opereren onder donkere wolken

Opereren onder donkere wolken

02/12/2015 16:00

Opereren onder donkere wolken

 

ACHTERGROND - De Medische Zending bestaat 275 jaar. Haar werkgebied beslaat zo’n negentig procent van het oppervlakte van Suriname. Daarmee bedient ze, als enige aangewezen door de overheid, zestigduizend binnenlandbewoners met gratis eerstelijnsgezondheidszorg. Hoe lang nog? “De toekomst is een uitdaging.”

Tekst Akke de Bruijn - beeld Medische Zending

WIE HET COÖRDINATIE Centrum van de Medische Zending aan de Zonnebloemstraat in Paramaribo bezoekt, is onder de indruk van de goede staat van de gebouwen. Dat is nog wel eens anders in deze stad. De Medische Zending heeft blijkbaar net op tijd alles goed in de verf gezet voordat de donkere wolken zich boven haar hoofd opstapelden.

De Medische Zending verkeert momenteel in zwaar weer. De overheid loopt achter met de financiering van de gezondheidszorg in het binnenland. De subsidie van de lanti blijft uit, waardoor de dienstverlening tot een minimum beperkt moet worden. "Zonder geld geen salaris voor de medewerkers", aldus Derrick Beeldsnijder, communicatieadviseur van de Medische Zending. "Geen brandstof voor de boten in het binnenland, dus dorpen kunnen niet meer bereikt worden. De voorlichting in dorpen en op scholen komt in gevaar. Ernstig zieke patiënten kunnen niet meer per vliegtuig naar Paramaribo worden vervoerd. Districtcommissarissen maken zich ongerust. Er hebben zich gelukkig nog geen calamiteiten voorgedaan." Op het terrein staan behalve het centrale kantoor, een laboratorium waar kleine onderzoeken worden gedaan naar bijvoorbeeld malaria en diabetes, een centrale apotheek die de medicamenten verstrekt aan het binnenland, en een magazijn waar de middelen liggen opgeslagen die nodig zijn in de poli's zoals bedden, ondersteken en brushcutters. Tevens is hier ook het schoolgebouw te vinden waar elk jaar in september de vierjarige opleiding tot gezondheidsassistent (GZA) start. De studenten hebben allemaal affiniteit met het binnenland. Belangstelling voor de cultuur, taal en gewoontes van de bewoners is een must. Bij de selectie van de nieuwe studenten wordt daarom ook nadrukkelijk verteld dat de GZA in het binnenland gaat werken en wonen! Beeldsnijder: "Onze doelgroep zijn alle bewoners van binnenland die van overheidswege kosteloze eerstelijnsgezondheidszorg genieten."

Medische Zending (3)

Primary Health Care

'We doen geen operaties'

HET BEGON OOIT in 1740. Broeder-arts J. Franz Reynier kwam naar Suriname om samen met zijn echtgenote het zendingswerk in het land op te zetten. Franz Reynier gaat de geschiedenis in als de eerste zendingsarts van de Evangelische Broedergemeente. Het verjaardagsfeestje werd in oktober sobertjes gevierd. Vandaag de dag telt de Medische Zending zo'n 250 medewerkers waarvan zestien ressortartsen die verantwoordelijk zijn voor de 57 vestigingen in het binnenland. Eerstelijns (primary health care) betekent zorg dichtbij huis, en het eerste aanspreekpunt voor mensen die zorg nodig hebben. Zoals een huisarts in de stad. "We doen geen operaties", benadrukt Beeldsnijder. Voor specialisten gaan bewoners van het binnenland meestal naar de stad. De Medische Zending assisteert dus bij zwangerschappen en bevallingen, vaccineert kinderen, doet medisch onderzoek op scholen, en begeleidt mensen met hoge bloeddruk of diabetes en andere klachten. Ook informatie over gebitsverzorging wordt gegeven. Naast binnenlandbewoners zijn er ook instanties en organisaties die tegen betaling gebruik kunnen maken van de diensten van de Medische Zending. "Zo kan bijvoorbeeld een leerkracht in een dorp aan de Boven-Surinamerivier bij onze poli aankloppen als zij zich daar heeft geregistreerd." En om de zoveel tijd organiseert de Medische Zending specialistische missies, in samenwerking met een ziekenhuis in Paramaribo. Onlangs ging er een KNO-arts naar Ladoani om de bewoners van het dorp en omgeving te screenen.

Met de boot bereikbaar

DE MEDISCHE ZENDING heeft het binnenland onderverdeeld in tien regio's. Elke regio heeft een groter gezondheidscentrum zoals die in Djoemoe (al sinds 1962), Ladaoni, Brownsweg, Apoera of Stoelmanseiland. Vandaaruit worden de 57 poliklinieken en de GZA's in de ressorts aangestuurd, onder verantwoordelijkheid van de ressortartsen van de Medische Zending. Het neerzetten van een polikliniek gaat in overleg met de traditionele gezagsdragers. De locaties zijn altijd makkelijk - meestal met de boot - bereikbaar. Het laatste gezondheidscentrum in Ladaoni, opgeknapt en heropend in 2014, is trouwens gebouwd met geld van een Frans financieel ontwikkelingsinstituut voor ontwikkelingslanden "Wij vinden het belangrijk dat buurlanden met elkaar samenwerken om ziekten te voorkomen."

Gemeenschapsparticipatie

'De lokale bewoners geven ons veel informatie'

ZIEKTEN VOORKOMEN EN samenwerken. Daar gaat het de Medische Zending de laatste jaren om. Waar het voorheen bij primary health care ging om curatieve zorg - symptoombestrijding en het voorschrijven van medicijnen om mensen beter te maken - draait het nu om de gemeenschappen in het binnenland zelf te leren hoe gezond te (blijven) leven. Dat heet met een mooi woord: gemeenschapsparticipatie. "We kijken wat mensen ziek maakt en hoe we dat kunnen voorkomen, samen met de mensen", legt Beeldsnijder uit. "Een mooi voorbeeld is Stoelmanseiland waar een hiv/aids-voorlichtingscampagne werd gehouden. Er werd niet alleen verteld over de ziekte die nog steeds een taboe is, maar ook over het gebruik van condooms. Heel plastisch werd uitgebeeld hoe een condoom veilig om te doen. En dat het belangrijk is om naar de vervaldatum van een condoom te kijken. Wat natuurlijk nogal belangrijk is." Om de bewoners uit het binnenland te leren zelf verantwoordelijk te zijn voor hun gezondheid wordt nauw samengewerkt met lokale overlegstructuren.

Medische Zending (2)

"De lokale bewoners geven ons veel informatie. Zo kwamen we erachter dat er op Brownsweg veel mensen zijn met hoge bloeddruk en diabetes. We hebben toen gezegd: laten we een kookdag organiseren in samenwerking met een diëtiste. Want als wij alleen maar zeggen dat je minder zout moet gebruiken, gebruik je misschien toch nog te veel." In juli vond het kookwedstrijdfestival plaats. Vijf vrouwengroepen uit de dorpen lieten zich van hun beste kant zien. Er werd vooral gewerkt met lokale producten uit de dorpen. De diëtiste leerde de bewoners hoe zij de voeding veilig, gezond en lekker konden klaarmaken. De deelnemers van het kookwedstrijdfestival kregen certificaten uitgereikt en de feestelijke dag werd afgesloten met een gezonde fitness oefening. Samenwerking vindt ook plaats met stichting Bonama, die al ruim vijftien jaar in twaalf dorpen aan de Boven-Surinamerivier thuiszorg aanbiedt. In september hebben de dorpsgezondheidswerkers twee meetings gehad met de GZA's van de Medische Zending in de dorpen Dan en Debike die in het kader stonden van kennismaking. Met elkaar en als organisatie. Leidinggevende Sidonie Kwadjani uit Dan vertelt: "Er ontstond begrip en inzicht voor elkaars werkzaamheden. Het was plezierig, positief, constructief en opbouwend. De komende maanden staan in het teken om de samenwerking verder vorm te geven."

Radio en internet

'We werken soms met traditionele geneesheren uit het binnenland'

ROSANNE PEUSCHER, RESSORTARTS Bovenlandse inheemsen en West-Suriname met veel ervaring in andere tropische landen, vindt dat de Medische Zending het zeer goed doet. Vooral op het gebied van preventie. Peuscher: "De Medische Zending geeft heel veel voorlichting in de dorpen. We gaan naar de mensen toe en blijven niet in onze poliklinieken afwachten totdat iemand naar ons toe komt Bewoners komen vaak zelf met het verzoek om een informatiebijeenkomst. Dat kan bijvoorbeeld gaan over SOA's, baarmoederhalskanker, borstvoeding, hartklachten, huiselijk geweld." Bij de Medische Zending is niet de ressortarts het centrale punt maar de GZA. Die is op de polikliniek het aanspreekpunt en herkent de ziektebeelden. Peuscher: "De GZA's zijn heel breed en praktisch opgeleid. Ze werken via protocollen. Wij als ressortartsen op de gezondheidscentra zijn de supervisors en gaan bij ze langs. Te allen tijde zijn we via oproep beschikbaar, via telefoon, via digitale kanalen. Maar ook via de ouderwetse radio, want ook al staan er nu overal telecompalen in het binnenland, het internetsysteem kan altijd in elkaar klappen." Gaat het om bij de Medische Zending ook om zieltjes winnen? "Nee, we hebben respect voor alle geloven, daar komen wij niet aan", benadrukt Beeldsnijder. "In ons bestuur zitten mensen van EBGS maar ook de rooms-katholieke kerk. We werken soms ook samen met traditionele geneesheren uit het binnenland. Op de poli's beginnen onze GZA's wel iedere ochtend met een morgenzegen. Er wordt een Bijbeltekst voorgelezen en gezongen." Al dit moois en belangrijke werk van de Medische Zeding in het binnenland staat nu financieel onder druk. De salarissen van de maand oktober zijn op het laatst toch nog uitgekeerd. Wat nu? Beeldsnijder tussen optimisme en realism: "De toekomst is een uitdaging." 

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina