Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • ‘We moeten dit heel serieus nemen’

‘We moeten dit heel serieus nemen’

19/01/2016 17:00

Brazilië luidt de noodklok rondom zika: in 2015 zijn daar meer dan 2.400
mogelijke gevallen van microcefalie gerapporteerd. Reden voor Brazilië om vrouwen af te raden voorlopig zwanger te raken. Wat doen wij in Suriname?

Brazilië luidt de noodklok rondom zika: in 2015 zijn daar meer dan 2.400 mogelijke gevallen van microcefalie gerapporteerd. Reden voor Brazilië om vrouwen af te raden voorlopig zwanger te raken. Wat doen wij in Suriname?  

ZIKA EN ZWANGER - Gynaecoloog Satish Mohan zegt dat hij nog geen alarmerende gevallen bij de zwangeren heeft, maar dat we de gevaren van de muskiet die zika verspreidt wel heel serieus moetennemen. “Het is een acute fase. Alle organisatorische dingen moeten nog geregeld worden.”

Tekst: Annegriet Wijchers Beeld: Irvin Ngariman en AP

IN DE WACHTRUIMTE van de afdeling gynaecologie van het 's Lands Hospitaal is het de afgelopen maandagmiddag druk. Het spreekuur loopt uit. Vrouwen kletsen met elkaar of klagen over het lange wachten. Er lijkt geen extra spanning in de ruimte te hangen. Zouden de moeders de internationale berichtgeving rondom zika volgen en zich bewust zijn van de mogelijke gevaren van de Aedes aegypti-muskiet? "We hebben nog geen goed beeld van de situatie", vertelt gynaecoloog Satish Mohan. "We hebben wel een aantal zwangere vrouwen gehad met symptomen waarbij je aanwijzingen kan hebben voor zika. Een paar van hen zijn getest. Die testen zijn gelukkig niet positief teruggekomen.

'De meeste mensen gaan niet testen, want die test moet betaald worden'

Tot nu toe hebben wij geen alarmerende gevallen wat betreft de zwangeren." Daarbij haast Mohan zich te zeggen dat de epidemie nog maar net is begonnen en dat het nog zou kunnen komen. De arts zit aan zijn bureau en pakt zijn mobiele telefoon erbij. Ook hij is nu benieuwd naar cijfers en raadpleegt een bekende. Er zouden 108 positief getesten zijn, waarvan mogelijk een zwangere. De informatie zegt hij van een officiële bron vanuit het AZ te hebben gekregen. Navraag bij John Codrington, hoofd van het laboratorium van dat ziekenhuis, leert dat het genoemde aantal echter niet blijkt te kloppen. Uitgaande van het aantal van 108 positief geteste personen in Suriname - het aantal dat later niet bleek te kloppen - zou een laconieke, ietwat positieve houding ingenomen kunnen worden. "Maar de meeste mensen gaan niet testen, want die test moet betaald worden." Volgens Mohan zijn personen bezig om te kijken of de testen gratis kunnen worden uitgevoerd of door de verzekeringen vergoed kunnen worden uitgevoerd. De kosten zijn SRD 65 per stuk. "Het is een acute fase. Al deze organisatorische dingen moeten nog geregeld worden. We zijn nu eigenlijk een week bezig hiermee."

Mohan vindt het erg belangrijk dat de test voor zika gratis is voor zwangeren en dat alle verzekeringen het betalen. "We moeten het weten, het moet in het pakket opgenomen worden." Daarover is hij positief gestemd, aangezien er op 7 januari nog gewoon voor de test betaald moest worden en dat op 12 januari nog slechts alleen bij SZF het geval was. Het is een bekend probleem. Maandag publiceerde de Ware Tijd dat sommige vrouwen tijdens hun zwangerschap niet vaak genoeg of helemaal niet voor controle gaan, omdat ze niet in staat zijn om zelf hun ziektekostenverzekering te betalen. De medisch directeur van het 's Lands Hospitaal Soenita Nanan Panday wijst er in dit artikel op dat een zwangere vrouw volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie minimaal vier keer naar controle moet in de prenatale periode.

Microcefalie

Pasgeborene (2) 

DAT ZIKA MICROCEFALIE veroorzaakt is nog niet officieel bewezen, benadrukt Mohan. De onderzoeken zijn nog gaande. Toch moet ook niet weggevaagd worden dat er zeker in Brazilië aanwijzingen zijn dat er een correlatie bestaat tussen het zikavirus en microcefalie. Bij een foetus met microcefalie blijft de schedel achter in groei ten opzichte van de termijn van de zwangere. "Stel dat iemand een zwangerschapsduur heeft van 28 weken en je kijkt naar de schedelomvang, dan zie je misschien dat het een omvang heeft die hoort bij 24 weken." Achterblijven in groei heeft te maken met de ontwikkeling van de hersenen. Als de hersenen aangetast worden, dan gaan die ook minder goed groeien, legt Mohan uit. Het groeiende hersenweefsel laat op zijn beurt de schedel ook exponentieel meegroeien. Blijft hersenweefsel achter in groei, dan groeit de schedel ook niet en zal deze ook eerder sluiten.

Indien bewezen wordt dat zika microcefalie veroorzaakt, is het zika-virus daarmee niet de enige veroorzaker van microcefalie. Zo bestaat er primaire microcefalie, waarbij de familie een chromosomale afwijking heeft en daardoor kinderen krijgt waarbij het hersenweefsel niet goed ontwikkeld is. Ook is er secundaire microcefalie, waarbij externe agens verantwoordelijk zijn voor de groeiachterstand. Er is een aantal andere infectieziektes waarbij microcefalie is beschreven, waaronder syfilis en rode hond. Maar ook bij vrouwen met excessief alcohol- en drugsgebruik is microcefalie bij de kinderen beschreven.

Behandeling

HOEWEL MOHAN BINNEN zijn polikliniek nog geen positief op zika geteste zwangeren is tegengekomen, kan hij wel iets vertellen over de behandeling die daarop zou volgen. Allereerst schrijft hij als gynaecoloog paracetamol, veel rust en vitamine C voor. Ook zal hij de vrouw in kwestie adviseren zich goed te beschermen tegen muskieten zodat de overdracht niet kan plaatsvinden naar andere mensen. Daarbij haalt hij het slapen in een klamboe aan, muskietenwerende middelen en de omgeving schoon houden. Afhankelijk van de termijn zou er ook een echo gemaakt kunnen worden om te kijken naar de schedelomtrek.

'Als het enigszins kan en niet nodig is op dit moment dan zouden we kunnen adviseren om af te wachten met zwangerschap'

In principe zou je bij de schedelomtrek vanaf de 22e, 24e week een groeiachterstand kunnen opmerken ten opzichte van een normale schedel. "Voor die tijd kun je niet veel zeggen erover; pas in de tweede helft van de zwangerschap. Dat is natuurlijk wel heel lastig." Deze echo's moeten na twee tot vier weken herhaald worden, zodat ook op de groeicurve te zien is hoe het verder gaat met de groei van de foetus. Tegen ouders wil hij zeggen om geen paniek te zaaien, "want anders moeten we alle zwangerschappen onderbreken". De zwangerschap zal bij een indicatie voor microcefalie door hem als gynaecolog goed gevolgd worden door middel van echo's. Als daaruit blijkt dat het extreem klein is, "dan ga je natuurlijk moeten praten met de mensen. Dan moeten we even kijken na de bevalling wat we eraan gaan doen, maar we zouden bij voorbaat niet kunnen zeggen hoe ernstig de schade is en wat de complicaties zullen zijn."

Op de vraag of Mohan openstaat voor het afbreken van een zwangerschap, antwoordt hij dat hij daar bij kinderen met chromosomale afwijkingen ook heel terughoudend mee is. "Kijk, als die wens heel erg groot is en uit onderzoekingen blijkt dat er toch een grote achterstand is in de groei van de schedel en men heeft al kinderen, dan kun je erover praten. Maar primair doen we dat dus eigenlijk niet. Omdat je niet weet hoe ernstig de schade kan zijn of hoe goed het kan meevallen."

Aef

Het voorkomen van zika-infectie is beter dan genezen. Kan een zwangerschap op dit moment maar beter worden voorkomen? Mohan: "Ik denk dat men niet zomaar die overweging heeft gemaakt om het in Brazilië te adviseren. Als het enigszins kan en het is niet nodig op dit moment dan zouden we kunnen adviseren om af te wachten met zwangerschap en proberen anticonceptie te gebruiken om niet in verwachting te raken. Omdat nu weinig duidelijk is. Als je nu zwanger bent kun je er niets aan doen. Maar als je zou plannen om zwanger te worden en als je enigszins de zwangerschap kan uitstellen en daarmee kunt voorkomen dat je kinderen krijgt met allerlei afwijkingen, dan zou dat wat mij betreft een goed advies zijn."

'Met zijn allen'

MOHAN PLEIT ERVOOR voorzichtig te zijn en het muskietenprobleem met zijn allen aan te pakken. Daarmee bedoelt hij BOG, ministeries, huisartsen, gynaecologen, VMS, het ministerie van Openbare Werken, milieubeheer en andere instellingen die voor de waterhuishouding zorgen. "Ik denk dat we het serieus moeten nemen, heel serieus nemen en er geen grappen omheen moeten maken." De muskietenplaag is "het grootste probleem, daar begint het." Anders dan Wim Bakker, heeft Mohan niet het gevoel dat hij er alleen voor staat of dat we als mens aan ons lot zijn overgelaten in deze zika-epidemie. "Vooral hoe je nu ziet dat er een heleboel bewegingen zijn, dat men zich er toch voor inzet, en dat stemt wel positief. Dat we toch proberen om dit gezamenlijk voor Suriname tot beheersbare proporties te brengen."◊

Surinaamse cijfers rondom zika en de interpretatie hiervan

John Codrington, hoofd van het laboratorium van het AZP: - In de drie maanden oktober, november en december zijn in totaal 500 personen getest. 108 pakten vooralsnog positief uit. - In de eerste twee weken van januari zijn 300 personen getest. Daarvan zijn tot nu toe 60 mensen positief getest. - Het aantal zwangeren onder deze getesten is onbekend. "Het is van belang deze cijfers goed te interpreteren. In het bloed kan het zikavirus nog vijf tot zeven dagen gevonden worden. Indien iemand te laat komt valt de test weliswaar negatief uit, maar dat hoeft niet te betekenen dat diegene geen zika gehad heeft. Artsen sturen mensen niet zomaar om zich te testen op zika. Dat betekent dat het cijfer van het aantal aanvragen meer zegt dan het aantal positief getesten. Daar werken ook alle inernationale organisaties mee: het aantal suspects, niet het aantal positief getesten. Verder zijn nog niet alle testen verwerkt, dus het aantal positief getesten moet nog verder 'gecorrigeerd' worden. Maar 1 op de 4 / 1 op de 5 mensen vertoont de duidelijke zikaklachten. Dat betekent dat het aantal aanvragen een indicatie geeft van de trend en dus de toename, maar niet zegt hoeveel mensen daadwerkelijk zika hebben. Het aantal aanvragen mag je daarom gerust met tien vermenigvuldigen, om een goed cijfer te krijgen voor de hele Surinaamse bevolking op dat moment (in de eerste helft van januari gaat het dan om 3.000 personen). Het aantal zwangeren is onbekend, omdat dat bij de aanvraag niet geregistreerd wordt. Maar als je je bedenkt dat er in Suriname per jaar 10.000 zwangeren zijn en weet dat er elke dag vrouwen zwanger worden en er ook elke dag mensen zika oplopen, dat er tussen de mensen met zika gegarandeerd zwangeren zitten. Verder raakt met een epidemie 30 procent van de bevolking besmet. Dat zal met zwangeren niet anders zijn en dus kun je met een rekensommetje inschatten dat nog deze maand (10.000 delen door 12 en daar 30 procent van) 250 zwangeren het zikavirus oplopen, afgezien van wat er deze maand aan zwangere suspects binnenkomt. Van iedereen die getest wordt op het zikavirus, gaat het materiaal naar het lab van het AZP. Op dit moment is het laboratorium ook druk doende met testen op basis van urine. Daaruit blijkt dat je het virus vanuit urine veel efficiënter kunt aantonen voor langere tijd. Die cijfers zijn nog niet naar buiten gekomen, maar daar houdt het laboratorium zich op dit moment ook mee bezig. Medici zijn helaas niet goed op de hoogte van deze geweldige testen", aldus Codrington op 14-12'16. 

 Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 16 januari

Share on Facebook    

Gerelateerde Paramaribo Post artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina