Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • (On)afhankelijk, muzikaal onbegrensd en strijdvaardig

(On)afhankelijk, muzikaal onbegrensd en strijdvaardig

24/11/2016 17:00

(On)afhankelijk, muzikaal onbegrensd en strijdvaardig

 

REPORTAGE - 25 november, Sranan kies’ wan uma pikin, fa nen..fa nen...?Srefidensi now. In aanloop naar de 41ste onafhankelijkheidsviering laten wij in deze tweedelige serie telkens twee Surinaamse vrouwen aan het woord die zich op een onverzettelijke wijze dienstbaar hebben gemaakt voor volk en vaderland. Welke obstakels kwamen zij tegen op weg naar hun succes? Vandaag het laatste deel: Liesbeth Peroti en Harriette Vreedzaam-Joeroeja.

Tekst: Anouska Blanca - beeld: Irvin Ngariman

OP DE HOUTEN brug te Leonsberg laten enkelen zich verwennen door de heerlijke rivierwind. Sommigen stil, voor zich uitstarend, terwijl anderen genieten van een gezellig gesprek. De waterstand is hoog en de wind doet de golven dansen op het wateroppervlak. Heel dichtbij de rivier, aan het einde van de brug, zit de pianiste en muziekdocente Liesbeth Peroti (47) volledig in het wit gekleed.

"Hier ben ik het dichtst bij het water. Mijn geest houdt ontzettend veel van water en ik put er inspiratie uit", zegt ze terwijl ze haar armen spreid. Ze vindt het fascinerend dat wij alles van boven het water kunnen waarnemen maar dat er tegelijkertijd een geweldig leven onder zit. Dit voedt haar realiteit omdat ze van mening is dat mensen denken overal macht op uit te kunnen oefenen. Ze brengt deze gedachtegang in relatie met het woord onafhankelijkheid.

Liesbeth2

"Ik zit in een fase in mijn leven waarbij ik het erg goed vind om onafhankelijk te worden van politieke en religieuze leiders en vele dingen die je in je jeugd hebt meegekregen. Met respect voor een ieder maar politici beloven zoveel en religieuze leiders doen zo hard hun best God te interpreteren. En je ouders, hebben vaak hun best gedaan maar kunnen je onmogelijk alles geven", legt ze uit. Volgens haar heeft de afhankelijkheid van deze personen invloed op je gelukkig-zijn.

Menselijke vrijheid is niet te koop

In de Hermitage Mall wordt een bakje koffie besteld voordat Harriette Vreedzaam-Joeroeja (67), lid van het traditioneel gezag van het dorp Pierre kondre Kumbasi en voorzitter van Stichting Sanomaro Esa, gezellig op de bank gaat zitten. Ze moet even nadenken over het woord 'onafhankelijkheid' en zegt dan: "Voor mij is het een geladen woord. Als we ernaar kijken, het lezen en in ons opnemen haal je er zoveel uit maar niet datgene wat ons geleerd is en wat het eigenlijk betekent namelijk vrijheid", begint ze.

Vreedzaam zou, als ze dat mocht bepalen, liever kiezen voor dat woord,… vrijheid, niet alleen omdat het een korter woord is maar ook omdat het mensen meteen aanspreekt. "Menselijke vrijheid is niet te koop. Je bent ermee geboren maar heeft een keerzijde. Van mijn vader heb ik geleerd dat je als mens deel bent van de rest en de rest deel van jou. Zelf als je sterft hebt je mensen nodig."

Volgens Vreedzaam is het de politiek die het woord 'onafhankelijkheid' een bepaalde lading geeft. Het zou mooi zijn als de politieke, religieuze en traditionele leiders konden leren leven naar de ware betekenis van het woord en ernaar handelden om als natie echt onafhankelijk te kunnen zijn. "Je politiek beleid maakt je afhankelijk. Kijk maar naar IMF (Internationaal Monetair Fonds..red...,) we doen dingen zonder er bij na te denken", stelt ze kritisch.

Onafhankelijk?

Harriette1

BEIDE VROUWEN ZIJN van mening dat je als mens nooit volledig onafhankelijk kan zijn. Volgens Peroti is dat, omdat je deel bent van een groter geheel. "Ik leef dankzij mijn voorouders en mijn ouders. Het zou een vorm van hoge arrogantie zijn om dan onafhankelijk te willen zijn. Ik wil afhankelijk blijven van het water en de natuur. Hier zou ik nooit onafhankelijk van willen zijn", stelt ze.

Mensen hebben verantwoordelijkheden maar voor Vreedzaam zit de pret in zelf bepalen over je leven. Dit brengt haar gedachten naar de voorouders. Ze vertelt het verhaal over de eerste bewoners van ons land en de komst van de Europeanen. "Door hun komst werden verschillende andere bevolkingsgroepen bijeengebracht.

Liesbethmain

In 1975 vertrokken de vreemden weg en de overige bevolkingsgroepen die dankzij hun hierheen kwamen bleven hier, wat de eerste bewoners accepteerden. Eenenveertig jaar na de staatkundige onafhankelijkheid zijn er jammer genoeg nog steeds geen nationale juridische instituten, wetten en handvaten die de rechten van de eerste bewoners onderbouwt", vertelt ze terwijl ze een petitie oppakt die onlangs is overhandigd aan de voorzitter van het parlement.

Vreedzaam vindt dat de nationale regelgeving gebaseerd is op de ontwikkeling van het individu maar de inheemse culturen zijn gestoeld op collectieve benadering en zijn meer gericht op het wij-principe.

"De nakomelingen van mensen, die al dan niet vrijwillig hier naartoe zijn gekomen, vinden dat de eerste bewoners moeten veranderen. We mogen niet onze eigen culturen, taal en leefgewoontes etaleren, die we ondanks de verandering door de eeuwen heen hebben weten te behouden. Waarom? Ze vinden de inheemse cultuurontwikkeling niet passen in hun plaatje. Onafhankelijkheid…," klinkt het verontwaardigd.

Situaties

Zolang we nog kampen met grondenrechten, vervolg onderwijs en erkenning zullen de obstakels blijven

"HET WOORD OBSTAKEL komt niet voor in mijn vocabulaire. Ik praat liever over situaties." Peroti's onafhankelijkheid werd op verschillende fronten getoetst. Niet alleen de door mannen gedomineerde muziekwereld doorbreken maar ook persoonlijk. "Een situatie was het overlijden van me moeder toen ik 22 was en een andere vijftien jaar later toen mijn vader stierf", vertelt ze over de zware situaties in haar leven.

Dat ze van nature niet aan het negatieve blijft vasthouden bevestigd haar volgende ervaring: "De geboorte van mijn zoon Asawini, Ramses, Kwaku, Son, Ment, Peroti…ja, hij gaat akkoord met al zijn namen", schatert ze voordat ze verder gaat. "Ik wilde een Afrikaanse voornaam. Mijn levenspartner kwam op Asawini. Kwaku omdat hij op een vrijdag is geboren. Son is afgeleid van de zon en zoon in het Engels. Ment, de naam van zijn vader en Peroti…tja, omdat ik hem zo bijzonder vond dat hij ook mijn naam moest hebben. Nu heeft hij zelf Pero, de afkorting voor de Peroti'ser ook aan toegevoegd," vertelt ze vrolijk.

Voor Vreedzaam liggen de obstakels gevoeliger. De beperkingen in de ontwikkeling van de inheemse bevolkingsgroep, eisen een continue strijd. "Zolang we nog kampen met grondenrechten, vervolg onderwijs en erkenning zullen de obstakels blijven," zegt ze bezorgd. Vreedzaam die zich al jaren sterk maakt voor erkenning van de inheemse culturen zal blijkbaar pas vrede hebben wanneer deze is volbracht.

Hariette Vreedzaam _IN (3)

"Weet je hoe vaak ik in sessies heb gezeten met meesters, doktoren en professors om de rechten van de inheemsen aan te kaarten. Ik werk altijd mee, maar weet je wat opvalt…deze mensen kunnen geen besluiten nemen. Op kritische momenten zie je ze denken en hoop je op verduidelijkende antwoorden. Jammer genoeg hoor je alleen maar: Ja, ik begrijp het maar hier in ons wetboek onder artikel zoveel, staat in het decreet dat iedereen recht heeft op een stuk grond." Hier ergert Vreedzaam zich aan, want volgens haar hebben de eerste volken nooit op een stuk grond gewoond.

"Ik woon op de grond die ik van mijn voorouders heb geërfd, lang voordat zij ooit een decreet hadden geschreven," sneert ze. Ondanks de uitdagingen weten beide vrouwen het optimisme van het leven in te zien. Peroti: "Wanneer je beseft dat al je menselijke plannen en verlanglijsten totaal niet behoren in hét lijstje van het leven, dan weet je dat het poppenkast is om je druk te maken om situaties. Grappig dat we gevormd worden met termen als timemanagement, long term en short term planning."

Vrouwen moeten meer durven, zichtbaarder worden en meer initiatieven nemen

Vreedzaam vind dat vrouwen minder aan de kantlijn moeten zitten, als het om leiderschap gaat. "Vrouwen moeten onafhankelijker zijn en meer durven, meer praten, zichtbaarder worden en meer initiatieven nemen, dan zal er balans in komen denk ik", benadrukt ze. Deze gedachte werd al vroeg in huize Joeroeja gestimuleerd. Opgroeien in het dorp Pierre kondre in een gezin waarbij vader Joeroeja periodieke vergaderingen eiste, is de basis voor gelijkheid geweest voor Vreedzaam.

Haar vader liet ze zitten en vertelde wat zijn planning was en wat de verwachtingen waren van elk gezinslid. Ook nam hij zijn dochters mee om te vissen in de nacht en zijn zonen moesten leren koken. Volgens Peroti is het handig om af te stemmen met de natuur en afhankelijk te zijn van God's wil. "Yu musu kruderi nanga yusrefi. En kruderi is geen geruzie, maar afstemmen met jezelf. Er is geen goed of niet goed. Als je in een zware afhankelijkheid zit, dan ervaar je dat als onderdeel van de vorming van jouw ultieme gelukzaligheid," legt ze uit.

Liesbeth1

Hoewel de befaamde pianospeelster muzikaal weet wat ze wil, zal ze het niet durven een ander te adviseren over onafhankelijkheid. "Ik zoek zelf nog, dan mi musu kon taigi yu fa," lacht ze. "Ik kan wel mezelf adviseren: heel erg mijn best doen, kijken en op zoek te gaan naar dingen die me gelukkig maken. Dat doe ik heel bewust. Maya Angelou zei: "ze zullen vergeten wat je hebt gezegd, maar nooit hoe je ze hebt laten voelen. Dan denk ik laat me daar nou maar rekening mee houden."

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 19 november 2016

Share on Facebook    

Gerelateerde Paramaribo Post artikelen

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina