Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • SKORO TORI: Spijbelgedrag en schoolverzuim

SKORO TORI: Spijbelgedrag en schoolverzuim

16/07/2017 16:00

SKORO TORI: Spijbelgedrag en schoolverzuim

 

In deze rubriek gaat onderwijsspecialist Winston de Randamie in op actuele zaken aangaande het Surinaams onderwijs en het schoolgaande kind. Daarbij levert hij niet alleen kritiek maar draagt hij ook oplossingen aan.

Tekst: Winston de Randamie - illustratie: Edward Wong Loi Sing

TIJDENS EEN WERKBEZOEK vorige week in het westelijke district Nickerie, deed ik een restaurant aan om voor de inwendige mens te zorgen. Daar zag ik twee kinderen op straat spelen, terwijl het schooltijd was. Ik vroeg meteen waarom zij niet in de klas waren. Natuurlijk bleef het antwoord op mijn vraag jammer genoeg uit. Tijdens het zondagse praatprogramma van een lokaal radiostation werd ook aandacht besteed aan het verzuim van leerlingen. 

Bijzonder waren de opmerkingen over het chronisch probleem van afwezigheid in het binnenland. Het schijnt dat daar volwassenen met gemak kinderen niet naar school sturen. Spijbelgedrag en schoolverzuim nemen vooral in het binnenland erge vormen aan. De meningen over dit probleem lopen uiteen bij directeuren van basisscholen. Spijbelgedrag is volgens directeur Haidy Lindveld slechts voor een kleine minderheid van leerlingen een probleem. Het komt wel eens voor dat leerlingen wegblijven, maar dit heeft volgens Lindveld geen structureel karakter. Lindveld zegt ook dat het gewoon weg bestraffen van spijbelgedrag geen duurzame oplossing teweeg brengt.

Positief schoolklimaat

EEN BELANGERIJK ANTWOORD ligt in het scheppen van een positief schoolklimaat. Dat betekent dat het hele schoolteam investeert in het creëren van een klimaat waarin leerlingen verbondenheid, geborgenheid en veiligheid ervaren. Een dergelijk leefklimaat helpt probleemsituaties bij hen te voorkomen. De school is dan een plaats waar zij zich thuis voelen. Een positieve schoolcultuur is een belangrijke basis ter voorkoming van probleemgedrag, waaronder spijbelen.

Op basis van de eigen situatie kan elke school nagaan of de noodzaak voor een eigen uitgewerkt spijbelbeleid aanwezig is. Een goed begin is het produceren van een brochure waarin een aantal vragen over het beleid rond spijbelen en afwezigheden opgenomen wordt. Deze vragen kunnen dienen als leidraad om een eventueel spijbelbeleid kritisch te bekijken of om te helpen bij het ontwikkelen van zo een spijbelbeleid.De brochure biedt natuurlijk geen pasklare antwoorden, maar geeft scholen wel de ruimte om op basis van de eigen situatie rond dit onderwerp te werken. Een efficiënt spijbelbeleid maakt deel uit van een veel ruimer schoolbeleid: spijbelen blijft echter bij genoeg scholen nog steeds een probleem. Terecht wordt spijbelen gekoppeld aan schoolmoeheid en antisociaal gedrag. Wetenschappelijk onderzoek legt de samenhang bloot tussen enerzijds spijbelen en het behalen van slechte schoolresultaten (met zittenblijven dan wel vroegtijdig schoolverlaten als mogelijk gevolg) en anderzijds spijbelen en jeugddelinquentie.

Occasionele Spijbelaars

Vaak werken ouders echter mee aan wat men "luxe verzuim" noemt

BIJ DEZE OCCASIONELE spijbelaars moet men het probleem in juist perspectief plaatsen. Het spijbelgedrag is hier meestal een voorbijgaand fenomeen dat zich binnen de puberteit afspeelt. De puber probeert, door zich af te zetten tegen bestaande normen, aansluiting te zoeken bij leeftijdsgenoten, zijn eigen identiteit te ontwikkelen. Scholen kunnen deze jongeren behulpzaam zijn door juist normen te stellen en die op een consequente manier uit te voeren. Door normen te stellen zullen leerlingen gestimuleerd worden eigen verantwoordelijkheden binnen de school op te nemen. Om occasioneel spijbelen aan te pakken, is natuurlijk de steun van de ouders nodig. Vaak werken ouders echter mee aan wat men "luxe verzuim" noemt. Leerlingen gaan dan bijvoorbeeld buiten de schoolvakanties op vakantie, komen systematisch te laat op school omdat de ouders de beginuren van de lessen weigeren te respecteren. Of zij verzuimen opzettelijk om niet aan een moeilijke toets deel te nemen. Een duidelijk maatschappelijk signaal is hier absoluut nodig. Als de school aan sancties tegen onwillige ouders denkt, dan moet men zich vooral op die groep richten.

Oplossing

BIJ DE BESTRIJDING van spijbelgedrag ligt de nadruk op het voorkómen dat dit wangedrag uitmondt in een langdurige criminele loopbaan. In veel gevallen is er weinig reden tot zorg: bij de meeste leerlingen die een enkele keer met de politie of justitie in aanraking komen, blijft het gelukkig daar bij. Een eerste vraag die zich opdringt als men iets aan spijbelen wil doen, is: hoe ontstaat spijbelgedrag nou precies? Enkele belangrijke redenen waarom leerlingen vooral op voj-niveau spijbelen zijn: problemen thuis, groepsdruk en negatief schoolklimaat. Vroegtijdige detectie van het probleem voorkomt dat het ongewenste gedrag zich los van de onderliggende oorzaken gaat ontwikkelen. Het verlaagt het risico op gewoonte spijbelen en biedt optimale kansen voor het oplossen van het probleem.

Nadat men het spijbelgedrag heeft vastgesteld, is het belangrijk zich af te vragen waarom iemand spijbelt. De vraag naar de betekenis van het spijbelgedrag is essentieel omdat men hierdoor vermijdt aan symptoombehandeling te doen en het risico op een repressief optreden zo vermindert. Het is belangrijk dat degene die het spijbelgedrag vaststelt, eventueel in overleg met anderen, een gesprek met de leerling aangaat om de onderliggende motieven bloot te leggen. Verschillende personen kunnen hierbij een rol spelen.

Leerlingen kunnen bij het opstellen van de regels op school een bijzondere bijdrage leveren. De school moet zorgen voor een warm en verwelkomend klimaat voor leerlingen en hun ouders. Dit geldt zeker ook voor de zogenaamde minder makkelijke ouders. Niet alleen, zoals vaker het geval is, dat ouders alleen welkom zijn wanneer de problemen met het kind niet meer door de beugel kunnen en vervolgens met afschrijven wordt bedreigd. Een alerte houding van de school bij spijbelen is noodzakelijk. Niet alleen het recht op onderwijs, maar ook rechten in het onderwijs moeten centraal staan bij het aandragen van oplossingen voor het spijbelprobleem.◊

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 8 juli

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina