Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Geslaagde publieksdiplomaat

Geslaagde publieksdiplomaat

20/07/2017 22:00

Geslaagde publieksdiplomaat

 

GROOT INTERVIEW - Scheidend Nederlandse ambassadeur Ernst Noorman (57) vertrok donderdag met ‘weemoed’. Hij had de duidelijke opdracht de flink onderkoelde diplomatieke betrekkingen te herstellen. Hij kwam, zag, luisterde goed, herhaalde veel, begaf zich midden in de samenleving en slaagde glansrijk. “Het heeft niet altijd zin om megafoondiplomatie te beoefenen.”

Tekst: Iwan Brave - beeld: Irvin Ngariman

TIJDENS DE INAUGURATIE van president Desi Bouterse voor zijn eerste termijn, in augustus 2010, was er geen stoel gereserveerd voor toenmalige Nederlandse ambassadeur Aart Jacobi. Het was een vrijwel onzichtbare rel. Een aantal ambassadeurs weigerde plek te nemen voordat er inderhaast toch een stoel werd ingepast voor hun Nederlandse ambtgenoot. Deze zetelplagerij was een directe reactie op de uitspraak van de toenmalige Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken, Maxime Verhagen, over Bouterse als democratisch gekozen president: "Hij is alleen welkom in Nederland om zijn celstraf uit te zitten."

Begin april 2012 werd Jacobi door Den Haag 'teruggeroepen voor overleg', daags nadat De Nationale Assemblee de omstreden amnestiewet had aangenomen. Niet dat het enig effect had, maar PVV-leider Geert Wilders eiste ook nog, "dat alle 28 Surinaamse volksvertegenwoordigers die voor de amnestiewet stemden, aan de Nederlandse grens worden geweigerd". Beide 'onlosmakelijk' met elkaar verbonden landen verkeerden ineens in een ijskoude oorlog, zonder een ambassadeur over en weer. Ook nadat Nederland een nieuwe kandidaat had, maakte Suriname geen haast akkoord te gaan.

Het zou tot 2013 duren voordat de eerste ontmoeting plaatsvond tussen de ministers van Buitenlandse Zaken, destijds Winston Lackin en Frans Timmermans. In dit flink onderkoelde diplomatieke klimaat werd Ernst Noorman in juni van dat jaar aangesteld als 'tijdelijk zaakgelastigde' in Paramaribo. Pas medio november 2014 zou Suriname akkoord gaan dat hij als ambassadeur zijn geloofsbrieven mocht overhandigen aan de president.

Tv-personage

Men mocht best weten dat er weer iemand aan het hoofd was van de ambassade

Ernst Noorman _IN (1)

DAARMEE WAS HET klimaat helemaal niet opgeklaard. Suriname liet Noorman aanvankelijk politiek links liggen. Maar hij werd al snel een bekend tv-personage want hij dook vaak op in talkshows om de zoveelste culturele of sportactiviteit mede toe te lichten, die gesponsord was door de Nederlandse ambassade. "Ik was dan wel geen ambassadeur maar men mocht best weten dat er weer iemand aan het hoofd was van de ambassade", vertelt Noorman hierover in zijn werkkamer. Over de 'vele verzoeken' voor interviews: "Ik vond het belangrijk daarop in te gaan. Iedereen had het verhaal van de regering gehoord maar het was belangrijk duidelijk te maken wat onze positie is ten aanzien van Suriname en hoe wij onze rol hier zien. Dan moet je je gezicht tonen, ook ten aanzien van activiteiten."

Zo vaak op grassroot-niveau de hort op gaan, moest niet worden gezien als een 'verlaging' van zijn rol. "Als je het gevoel hebt dat je je verlaagt, dan zit je op de verkeerde stoel. Zeker van Nederlandse ambassadeurs wordt door de politieke bazen verwacht dat wij onze tentakels diep in de samenleving hebben. Maar ik moet toegeven dat het op politiek niveau lastig was, uiteindelijk was de deur niet echt open om met elkaar in gesprek te gaan op het niveau van ministers. Dat maakte dat ik meer ruimte had om langs te gaan bij bedrijven en maatschappelijke organisaties. Hoewel ik dat ook had gedaan als het politieke niveau wel open was. Het was van beide zijden ongemakkelijk. Dat merkte je bij informele contacten. Mijn indruk was dat de meesten het liefste een ambassadeur wilden hebben, wat betekent dat de relatie weer in elk geval werkbaar is."

Van een 'stille missie', met het vertrouwen dat het op diplomatiek niveau wel weer goed zou komen, wil hij niet spreken. "Door Nederland is steeds duidelijk gemaakt dat het ons doel was om op het hoogste niveau vertegenwoordigd te zijn. Van begin af aan heeft minister Timmermans dat ook gezegd in zijn gesprekken met zijn Surinaamse ambtsgenoot. In de missie om de diplomatieke banden te herstellen, zijn we in elk geval geslaagd. We hebben nu toegang tot de verschillende ministers met wie we samenwerken en zijn we weer op veel terreinen met elkaar aan de slag. In die zin kan ik met tevredenheid terugkijken."

Publieksdiplomatie

Voor ons is hier duidelijk maken wat wij belangrijk vinden in de relatie met Suriname

ER IS VOLGENS Noorman toen beslist niet veel meer cultuur gesponsord als zou dat het enige mogelijke zijn. "Er is een programma voor publieksdiplomatie en met zijn allen binnen onze organisatie wordt dat ingevuld conform de beleidsuitgangspunten. Ik kan dus niet zeggen: 'Kom, we gaan meer doen dan gepland.' We hebben geld onder meer voor publieksdiplomatie, cultuur, gemeenschappelijke cultureel erfgoed en sport, maar soms kun je zaken samen laten komen. Bijvoorbeeld de theaterproductie met onder andere Jörgen Raymann en Izaline Calister bij de viering van tweehonderd jaar Koninkrijk. Het betrof zowel publieksdiplomatie als cultuur."

Bij publieksdiplomatie gaat het vooral over de beeldvorming van Nederland in het buitenland. De invulling daarvan is per land heel verschillend. In bijvoorbeeld Vietnam zal er meer uitgelegd moeten worden over waar Nederland ligt, zijn economie en bevolking. In Suriname weten we daar al veel van. Noorman: "Voor ons is hier duidelijk maken wat wij belangrijk vinden in de relatie met Suriname, dat je daar veel meer begrip voor kweekt. Ik heb geprobeerd te laten zien dat wij een betrouwbare partner zijn met een gedeelde taal, cultuur en geschiedenis met Suriname en dat wij op veel terreinen willen samenwerken."

"Wat je zag, is dat deze regering zich nadrukkelijker op de regio wilde richten: een ambassade in Frankrijk werd geopend en men zocht naar andere partners dan Nederland. In de gesprekken heb ik steeds herhaald dat het belangrijk is voor Suriname om ook in de regio goed ingebed te zijn. Maar dat hoeft niet te betekenen dat je oude bondgenoten aan de kant schuift. De politiek kan niet ontkennen dat de banden met Nederland heel sterk zijn. Daarom is uiteindelijk, denk ik, gekozen om hier weer een Nederlandse ambassadeur te aanvaarden."

Bij het repareren van de diplomatieke relatie galmde de ferme uitspraak van ex-minister Verhagen van Buitenlandse Zaken nog altijd na. "Veel Surinamers gaven te kennen dat ze daarmee ongelukkig waren. Wat wij vervolgens steeds hebben benadrukt is dat wij de regeringen Bouterse I en II hebben erkend als democratisch gekozen. Vandaar dat wij ook de diplomatieke betrekkingen op ambassadeursniveau willen hebben. Het was wel zo dat je weer vertrouwen moest winnen."

Goede toon

We moeten niet onder stoelen en banken steken dat de relatie met deze president voor Nederland belast is

Ernst Noorman _IN (3)

DAARBIJ ONTKOM JE niet aan de indruk van een ietwat nederige opstelling. Je hoort geen onvertogen woord meer vanuit ministerieel Den Haag. Noorman: "Het heeft niet altijd zin om megafoondiplomatie te beoefenen. Met de ministers Timmermans en Koenders zijn we uitstekend erin geslaagd een goede toon te vinden. Ik denk dat de relatie ook onder ander politiek leiderschap een gevoelige en lastige blijft. We hebben een rijke gezamenlijke maar ook lastige geschiedenis. En dat betekent altijd dat die relatie enigszins belast is."

Noorman voldeed aan het juiste profiel binnen deze toon. In een vorige baan heeft hij vier jaar lang onderhandeld met het Caribisch deel van het Koninkrijk, toen nog de Nederlandse Antillen en Aruba, over de nieuwe constitutionele verhoudingen. "Dat was buitengewoon intensief. Daar heb je ook een rijke gezamenlijke en deels lastige geschiedenis. Daarbij moest je voortdurend weten om te gaan met de gevoeligheden die er leven en respectvol daarmee omgaan. Dus toen deze functie in Paramaribo vrijkwam en ik erop reageerde, werd gezegd dat ik een 'voor de hand liggende kandidaat' was."

Hoewel de diplomatieke relatie weer enigszins is opgewarmd, zijn de ontmoetingen met president Bouterse beperkt gebleven tot 'functioneel contact'. "Ik heb hem mijn geloofsbrieven aangeboden en ben aanwezig geweest op de nationale dagen. In principe is de minister van Buitenlandse Zaken mijn eerste gesprekspartner als het gaat om het diplomatieke verkeer. We moeten niet onder stoelen en banken steken dat de relatie met deze president voor Nederland belast is."

Wanneer komt het moment dat Nederland uitdrukkelijk zijn bezorgdheid uitspreekt over de huidige politieke situatie? Of is het wachten tot de boel hier in vuur en vlam staat? Noorman: "Wij hebben altijd herhaald - dat is niet alleen Nederland maar de Europese Unie als geheel - dat voor ons belangrijk is dat de rechtsstaat overeind blijft. Het liefst heb je dat een samenleving zelf de kracht en dynamiek heeft om een goede discussie te voeren en dat niet altijd vanuit buiten commentaar wordt geleverd. Vaak blijkt dat helemaal niet effectief te zijn. Er is er veel dynamiek in de lokale discussie en dat is alleen maar gezond. We zien dat correcties plaatsvinden en de rechtsstaat overeind blijft."

Economische diplomatie

Als hier handelsmissies komen dan kost het moeite om het bedrijfsleven te mobiliseren

Ernst Noorman _IN (7)

NOORMAN IS VAN huis uit econoom. Hij kwam bij Buitenlandse Zaken vanuit zijn interesse in ontwikkelingssamenwerking maar dat is allengs gekanteld naar 'economische diplomatie'. "Suriname is geen makkelijke omgeving om zaken te doen en staat niet voor niets op nummer 158 op de Ease of doing business-index van de Wereldbank", vertelt Noorman over de opgedane ervaring. "Als hier handelsmissies komen om zaken te doen, dan kost het moeite om het bedrijfsleven te mobiliseren. Suriname heeft genoeg mogelijkheden om zich te ontwikkelen, zoals op het gebied van toerisme en andere dienstverlening. Suriname wil graag een hub worden, maar dat willen veel landen. Curaçao en Aruba zien zichzelf graag als hub. Als je een uurtje zit op de luchthaven van Aruba, dan zie je hoeveel vluchten er in- en uitgaan. Aruba hanteert de leus 'Een half uur na de touchdown ligt u aan het strand'. Het is een hele sterke leus, die ze waarmaken; bij aankomst merk je hoe efficiënt die luchthaven is."

Maar uiteindelijk is goed onderwijs hét antwoord voor een diversifiërende economie, stelt Noorman. "Wat ik hier mis, is dat een voortdurend debat wordt gevoerd over de kwaliteit van het onderwijs en hoe de grote schooluitval te stuiten. Je kunt niet als land zonder meer zeggen: 'Kom, laten we morgen gaan diversifiëren.' Om dat op orde te krijgen, betekent decennia lang investeren in je menselijk kapitaal. Want dat heb je nodig voor een solide, weerbare samenleving met innovatiekracht. Ik hoop voor Suriname in brede zin dat onderwijs een veel hogere prioriteit gaat krijgen." Noorman wijst erop dat binnen het tweede Nederlandse Twinning -programma 47 projecten zijn goedgekeurd waarvan 27 in de onderwijssector. Het gaat om samenwerking tussen Nederlandse en Surinaamse maatschappelijke organisaties. De bedoeling van twinning is dat er 'duurzame contacten' ontstaan. "Deze kunnen een belangrijke inhoudelijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van het onderwijs."

Erkenning en waardering

Het geeft een goed gevoel dat je je hebt ingespannen voor iets dat wordt gezien

NOORMAN KWAM DUS met de duidelijke opdracht de diplomatieke betrekkingen te herstellen. Hij kwam, zag, luisterde goed, herhaalde veel en hield ervan zich als een ware publieksdiplomaat midden in de samenleving te begeven. Ook hier slaagde hij. Vanuit de culturele sector werd hij uit erkenning en waardering hiervoor getrakteerd op een daverend surprise -afscheidsfeest in theater On Stage. "Dat was een geweldige verrassing en ik was er nog lange tijd beduusd van. Het was trouwens niet alleen vol met mensen van cultuur maar ook van het bedrijfsleven en sport. Ik mag dat in elk geval zien als een erkenning van een belangrijk deel van de samenleving. Vanzelfsprekend geeft dat een goed gevoel dat je je hebt ingespannen voor iets dat wordt gezien. Dat doe ik niet alleen; dat doe ik samen met alle medewerkers van de ambassade."

"Ik was, toen ik hier kwam, nieuwsgierig naar hoe Suriname functioneert en hoe de banden waren. Wat me snel opviel, is hoeveel je leert over de Nederlandse geschiedenis als je hier bent. Ik begrijp nu heel goed het gevoel van Nederlandse Surinamers dat Nederlanders weinig weten van Suriname en zijn geschiedenis. Wat dat betreft was het ook in cultureel opzicht een hele verrijking voor mij. Nu ik vertrek, zal ik dat met weemoed achterlaten. Maar ik vertrek ook met lede ogen toekijkend naar de crisis. Ik kan alleen maar hopen dat Suriname de goede richting vindt om eruit te komen." 

Ernst Noorman _IN (2a)

Share on Facebook    

Gerelateerde artikelen