Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Noodzaak van adaptief onderwijs

‘Ik ben een kinderrechtenactivist’

28/09/2017 12:00

Noodzaak van adaptief onderwijs

 

ACHTERGROND - Claudia Hartmann (46) richtte vier jaar geleden de Gouden Hartschool op en werd hiermee de lokale geestesmoeder van ‘adaptief onderwijs’. Na een aanvaring met het bestuur lag ze in mei eruit. Haar ‘baby’ werd haar hiermee afgepakt. Tot voor kort was ze er helemaal klaar mee. Maar er volgde een gesprek met een kind. ‘Toen ben ik weer gezwicht voor de nood van het kind om toch opnieuw te beginnen.’

Tekst: Iwan Brave beeld: Jason Leysner

GETIMMER VAN VERBOUWING overheerst bij de rustieke hoek van de Mahonylaan en de Mauriciusstraat. Zo nu en dan snerpt een cirkelsnijmachine boven alles uit, waardoor elk ander geluid verstomt. De bovenverdieping van het villa-achtige pand aan de westelijke kant wordt in gereedheid gebracht voor een advocatenpraktijk en een nieuwe basisschool. Beneden is al een restaurantje met terrasbalkon. Het waaiervormige erf is ruimtelijk maar intiem, met een goede balans tussen betegeld en levend groen. Een ideale plek voor de opstart van een ideologisch privéschooltje. Het is twee weken vóór het nieuwe schooljaar.

"Het is een opstart in een korte tijd", erkent oprichtster Claudia Hartmann, rondleidend in een van de klaslokaaltjes in wording. "De ruimte wordt ooglijker gemaakt en zoveel als mogelijk kindvriendelijk." Het opgefriste tweedehandse minimeubilair lijkt er al klaar voor. "We hebben deze ruimte aangeboden gekregen tegen een zeer maatschappelijk tarief. Je bent particulier bezig en dan ben je aangewezen op meestal grote woonhuizen met hoge valutahuur. Dat moet je doorberekenen in het schoolgeld. Aangezien dat laagdrempelig moet zijn, is het zoeken naar een speld in een hooiberg."

Die speld heeft ze dus gevonden. "Via een van de leerkrachten die hem goed kent, de situatie heeft uitgelegd en hij voelde zich betrokken", vertelt ze over de pandeigenaar, de jurist en voormalig parlementariër Harish Monorath. Die steekt zelf ook de handen uit de mouwen, zwetend heen en weer lopend, in sportief arbeiderskloffie en ontblote schouders.

Goed gefundeerd

Elk kind leert op zijn manier en je tracht het onderwijs aan te passen aan het leerniveau van dat kind

ZO 'KINDVRIENDELIJK MOGELIJK' is hoofdstreven binnen Hartmanns visie en missie: 'Elk kind heeft recht op goed gefundeerd onderwijs'. Zoals voorgeschreven door het Salamancaverdrag over 'inclusief onderwijs', waarvoor Suriname heeft getekend. "Ongeacht wat de beperking of belemmering is van het kind, de voorzieningen moeten getroffen worden", benadrukt ze. "Ook zij met zodanige beperkingen moeten kunnen genieten van het leven en de kwaliteit van hun leven moet verbeterd worden."

En net als bij het Gouden Hart richt dit schooltje zich op 'adaptief onderwijs'. "Dat houdt in dat je kijkt naar wat de behoeften van het kind zijn", legt ze weer uit. "Elk kind leert op zijn manier en je tracht het onderwijs aan te passen aan het leerniveau van dat kind." Hartmann heeft weinig op met het begrip 'kind met een beperking'. "Daarbij hebben mensen meteen het beeld van een kind dat zwak en onvermogend is. Ieder mens heeft wel een beperking; ook ik", lacht ze met zelfspot. "Ik heb geen moeite met het onderscheid tussen regulier en speciaal onderwijs met daarin gradaties. Wel met het feit dat ouders ervaren dat hun kind binnen het speciaal onderwijs niet krijgt wat het nodig heeft. Ik weet uit de praktijk dat kinderen met dyslexie of autisme met een normaal IQ veel kunnen bereiken met de juiste tools."

Claudia Hartmann _JL_ (3)

Leerling met 'rugzak'

In mijn ogen geen problemen die van dusdanige aard zijn, dat ze storend zijn voor de gehele school

HIERIN WIL HARTMANN voorzien. "Je hebt hokje A en hokje B, maar hokje tussenin bestaat niet in Suriname. Ik ben mij aan het inspannen hokje tussenin te zijn en daar is nog geen blauwdruk voor." Binnen haar visie en pedagogische aanpak moet een kind wel heel erg problematisch zijn, wil je het uitsluiten van regulier onderwijs. Op haar school is er daarom plek voor 'leerlingen met een rugzak' - zoals ze zorgleerlingen in Nederland noemen. Dat kan zijn een kind met een leerachterstand die autistisch is of 'belemmeringen' ondervindt door dyslexie (woordblindheid), dysorthografie (spellingsstoornis), dyscalculie (rekenblindheid) of ADHD (hyperactiviteit). "In mijn ogen geen problemen die van dusdanige aard zijn, dat ze storend zijn voor de gehele school. Dus in de volksmond worden wij gecategoriseerd als speciaal onderwijs. Maakt mij niet uit; geef dat beestje maar een naam, zolang die kinderen maar krijgen wat ze nodig hebben."

Wegstoppen van kinderen in een 'hokje' vindt Hartmann niet logisch. "Als je op straat loopt dan kom je diverse typen mensen tegen. Dan moet dat ook binnen een school gebeuren. Het is zo mooi om te zien hoe kinderen gewoon samensmelten. Het is een win-winsituatie. Het ene kind zonder belemmering ontwikkelt sociaal-maatschappelijke vaardigheden die hem later heel goed van pas komen, want hij kan zich namelijk makkelijker inleven in de omstandigheid van de andere. Omgekeerd ervaart het andere kind: 'hé, ik ben niet abnormaal. Ik hoor erbij en word niet weggestopt. Ik geniet samen met anderen van het leven'."

Hartmann typeert zichzelf als out of the box-denker. "Dat verwacht ik ook van mijn leerkrachten. Openstaan voor alles eigenlijk. Jouw eigen normen en waarden kunnen relativeren. Als je niet gewend bent dat een kind antwoord terug heeft, dan zal je het bestempelen als 'brutaal'. Kijk je met een open visie ernaar: 'hé, het geeft zijn kinderlogica weer'. Zo leer je van elkaar en geef je kinderen ook het respect dat ze verdienen. Dan voelen ze zich veilig bij jou. Als een kind bang is en steeds denkt: 'o, ik moet de juffrouw tevreden houden', haal je eigenlijk niet eruit wat erin zit."

Claudia Hartmann _JL_ (4)

Lokale geestesmoeder

Ik heb een groter doel en dat is echt individuen creëren die leren denken voor zichzelf 

HET 'ADAPTIEF ONDERWIJS' is niet haar vinding maar zij is met recht de lokale 'geestesmoeder'. Het is een middel om haar missie en visie na te streven. Kritisch: "Als je al deze type kinderen in één hok zet, is het eigenlijk onmogelijk voor de leerkracht traditioneel klassikaal onderwijs te bieden. Een kind dat meer kan en verder is, moet toch ook een uitdaging krijgen. Zo voorkom je dat het zich gaat vervelen en gedragsproblemen gaat vertonen. Voor wie leerachterstand heeft, is het: 'sorry, maar ik heb geen tijd voor jou'. Ik heb begrepen dat bij de pedagogische opleidingen wat vernieuwing optreedt. Maar wordt bijvoorbeeld een vak 'differentiatie' gegeven waarbij studenten meer krijgen dan alleen een stencil over autisme?"

Het is vooral een retorische vraag, want haar leerkrachten krijgen training on the job, waarbij ook deskundigen geregeld trainingen komen geven. "Het is een soort studie-uur waarbij we gezamenlijk literatuur bestuderen. Zo doen de leerkrachten kennis op die ze meteen kunnen toepassen in de klas. Als een van hen een klasprobleem niet kan oplossen, word ik ingeschakeld om het voor te doen. De leerkracht leert dan door te zien hoe het moet. Veel is ook afhankelijk van de eigen invulling. Bij sollicitaties geven we daarom praktijkgevallen en kijken hoe de sollicitant daarop inspeelt. Bij twijfel laten we de sollicitant minimaal twee dagen meelopen waarbij we die observeren."

'Klasmanagement' is cruciaal bij deze aanpak en de rol van de leerkracht is begeleidend. Die moet de leerlingen dan ook goed kennen. "Vandaar dat wij intakes houden waarbij het belangrijk is dat ouders alle relevante informatie doorgeven. Vaak verzwijgen zij problemen, bang dat hun kind anders niet wordt aangenomen. Gaandeweg komen we die toch tegen en zonde van de tijd en energie die onnodig erin is gestopt. Het is een driehoek waarin we werken: ouders, kind en de school."

'Koppigheid'

ALS HET GAAT om haar visie en missie, doet Hartmann geen water bij de wijn. Deze 'koppigheid' heeft haar als oprichter van de Gouden Hart-school - gestart in oktober 2013 - in conflict gebracht met het bestuur. "Gaandeweg de rit, zo na twee jaar, begonnen ze al te praten om het meer tot een reguliere school te maken. Ik snap wel dat we allemaal moeten eten, maar zoek dan een andere baan. Je hebt die passie of je hebt het niet. Ik heb een groter doel en dat is echt individuen creëren die leren denken voor zichzelf en niet dat er voor hen gedacht wordt. Die straks hun weg in de maatschappij moeten vinden."

Ze was juist het Gouden Hart begonnen nadat zij vanwege een ernstig conflict eruit was gewerkt bij een particuliere 'Nederlandse' basisschool. Die school haalde in 2011 groot het nieuws vanwege een slepende zedenkwestie, waarbij een leerlinge mogelijk slachtoffer was van ontucht door een leerkracht. De ouders hadden aangifte gedaan. Omdat Hartmann bevroedde dat het schoolbestuur de kwestie intern 'onder de mat' wilde vegen, koos ze de kant van de ouders en het kind. Gedwongen luidde ze uiteindelijk de klok via de Ware Tijd. Nog vóór afronding van het politieonderzoek was de leerkracht in kwestie al letterlijk - halsoverkop - gevlogen naar Nederland.

"Ik ben een kinderrechtenactivist. Het welzijn van het kind staat bij mij heel hoog in het vaandel. Ik kan mij daarom niet ermee verenigen als dingen weggemoffeld worden", rakelt ze op. "Een heel gezin maak je kapot en daaraan ga ik mijn naam niet verbinden." Ze kijkt 'absoluut niet' met spijt om. "Als je rechtvaardig bent, zorgt God voor je. Ik ben niet doodgegaan. Het was absoluut niet gemakkelijk. Ik heb behoorlijke haaruitval gehad en leek wel iemand met hongeroedeem. Het was een enorme stresssituatie waarbij ik dagelijks werd geïntimideerd vanuit het bestuur."

Claudia Hartmann _JL_ (1)

Volharder

Als ik ergens in geloof ga ik door. Dit is gewoon mijn passie, het zit in mijn  bonyo

EN NU WEDEROM eruit geknikkerd, na aanvaring met het bestuur. Is zij nu niet bang als troublemaker te worden bestempeld? "De mensen die me echt goed kennen, weten dat ik niet 'koppig' ben maar een volharder. Was Nelson Mandela een troublemaker? Die geloofde ook sterk in iets. Als ik ergens in geloof ga ik door. Dit is gewoon mijn passie, het zit in mijn bonyo."

Haar 'baby' was haar afgepakt. Tot voor kort nog zat ze thuis diep in de put. Het deed extra pijn omdat haar tomeloze inzet voor andermans kind ten koste is gegaan van haar eigen kinderen. "Sinds ik bezig was met de school, heb ik nooit rust gehad. Ook in de vakantie was het doorwerken omdat de school uitbreidde. Dat heeft inbreuk gehad op mijn eigen gezinsleven. Mijn oudste zoon begon zelfs te spijbelen en was echt niet happy. Hij had zoiets van: moeder heeft geen tijd voor mij, is de hele tijd met andere kinderen bezig. Dus hij is terug naar Nederland gegaan, naar zijn vader."

Ze was er echt helemaal klaar mee. Een radeloze ouder kwam haar thuis meermalen dringend verzoeken door te gaan met haar missie. "Bij een derde gesprek heeft die ouder haar kind laten praten", vertelt Hartmann. "Het kind voelde zich niet meer happy op school. Dat had te maken met een bepaalde aanpak van een collega, waarvan ik dacht: 'heb ik jullie dát geleerd?' Toen ben ik weer gezwicht voor de nood van het kind om toch opnieuw te beginnen met het oorspronkelijke idee: regulier, speciaal, alles onder één dak."

Maar liefst twintig leerlingenzijn aangemeld, grotendeels - zo ook het lerarenkorps - afkomstig van de vorige school. "Dat zegt dat er toch mensen achter mijn missie en visie staan; het onderstreept de noodzaak ervan. Vorige keer ben ik begonnen met elf leerlingen en startte het plan alleen. Dit keer heb ik wel gepassioneerde mensen achter mij. Alsof de wegen nu pas geopend worden om de juiste personen te ontmoeten om meer te kunnen bereiken voor de samenleving."

Wijzer geworden

WIJZER GEWORDEN ZIT Hartmann als founder nu zelf in het bestuur, als voorzitter en voorlopig enig bestuurslid. Wel heeft ze in de statuten een adviesraad opgenomen. "Want ik wil geen alleenheerser zijn." De naam van haar nieuwe baby is Claudia Hartmann Institute. "Ik heb meerdere ideeën en dan kan het niet alleen bij een school blijven. Het moet uitgroeien tot een instituut waarbij iedereen zijn eigen expertise, kennis en kunde deelt met anderen." Het instituut heet kortweg CHI (spreek uit als 'sjie'). "In de Chinese spirituele filosofie staat dat voor: levenskracht, levensadem, vitale energie", licht ze toe. En over het logo: "Het hart is de levenskracht en tegelijkertijd het kind zelf. De energieringen eromheen zijn de chi-driehoek ouders, kind en school, die allen positieve energie leveren om het kind naar grotere hoogten te brengen."

Voor 'zeer schrijnende' gevallen is het nieuwe schooltje helaas nog te beperkt. "Als je niet de juiste faciliteiten hebt voor kinderen met ernstige gedragsproblemen, lijdt de hele school eronder. We hopen de noodzaak van dit type onderwijs te kunnen aantonen aan personen, instanties of bedrijven die willen ondersteunen voor een vaste plek waarbij we die voorzieningen wel hebben. En voor een potje om een aantal leerlingplekken beschikbaar te maken voor minder draagkrachtigen."

Aan het eind van het gesprek vraagt Hartmann roepend aan pandeigenaar Monorath: "Harish, mag ik vermelden dat ik start dankzij jou en je vrouw?" Zijn antwoord is treffend: "Dankzij mij…? Dankzij jezelf!"  ◊

 Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 23 september

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina