Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Furore met Javaanse Cultuur

Furore met Javaanse Cultuur

18/12/2017 16:00

Furore met Javaanse Cultuur

 

ACHTERGROND - Het Javaans cultureel erfgoed wint aan populariteit. Was het enkele jaren geleden zo dat vooral de jongere generatie niets van haar cultuur wilde weten, anno 2017 is daar een duidelijke verandering in te bespeuren. Zodanig zelfs dat entertainment- groep Sambel Trasie thans kan rekenen op uitverkochte zalen. ‘Het is altijd fijn je culturele roots niet alleen onder je eigen mensen te houden.’

Tekst: Audry Wajwakana - beeld: Audrey Wajwakana en Jason Leysner

EEN HALFUUR RIJDEN vanuit Paramaribo op een geheime locatie wordt de laatste hand gelegd aan het nieuwste theaterstuk van de groep Sambel Trasie. De woning waar er wordt geoefend, bevindt zich in een smalle betegelde zijweg van een geasfalteerde hoofdweg met drie tot vier woningen in een natuurrijke omgeving. Niet eens het district mag de krant prijsgeven. De zondagmiddagstilte wordt doorbroken door de live muziekband, zang en zo nu en dan een luide lach na een grappige scène. Het stuk getiteld 'Getun Tibon Mburi', vrij vertaald 'Je weet wat je hebt, maar je weet niet wat je zal krijgen', wordt op de locatie voorbereid.

"De geheimhouding is ook wat ons uniek maakt, niemand mag weten waarover het stuk zal gaan", zegt Jay Tjong A Tham, manager van het theatergezelschap. In de airconditioned woning zijn vijftig tot zestig mensen bezig met repeteren. "Alleen het Sambel Trasieteam, podiumartiesten en hulppersoneel mogen bij het oefenen aanwezig zijn." Een reden waarom de groep steeds populairder wordt, is haar improvisatie. Geen enkel stuk is hetzelfde als de vorige. Sambel Trasie is binnen twee jaar uitgegroeid tot een begrip in theaterminnend Suriname. Ruim een jaar geleden had het theatergezelschap zijn eerste vier uitverkochte shows in theater Thalia en sindsdien is het steeds meer gegroeid. Anno 2017 staat de teller op vijftien uitverkochte shows. Voor het eerst in de geschiedenis heeft een volledige cast met Javaanse roots volle zalen in Thalia getrokken.

Uitdaging

HET THEATERGEZELSCHAP BESTAAT uit de hoofdacteurs Rubesh Kartopawiro, bekend onder de artiestennaam 'Sally', Gaffiere Marno en Edward Saiman. Met zijn negentien jaar is Saiman de jongste telg en sinds dit jaar de nieuwkomer van het trio. In 2015 zinspeelden de eerste managers van Sambel Trasie, Rico Saridin en Kartopawiro op een nieuwe televisieserie naar het concept van '1 en 1 is 3'. Maar dan zou het vanuit de Javaanse gemeenschap moeten. "De televisieseries moesten een educatief karakter hebben, waarbij we sociaal-maatschappelijke onderwerpen uit de samenleving aankaarten en op een komische manier brengen", legt Kartopawiro uit. Hij heeft geparticipeerd in het onder de Javaanse gemeenschap erg bekende RP Cabaret van Captain Does, maar hij zocht naar een nieuwe uitdaging. De twee overige acteurs hebben hun acteertalent ontwikkeld als clown.

Alle drie zeggen dat ze altijd een carrière in de entertainmentindustrie ambieerden en zo'n televisieserie als een mogelijkheid zagen. "We zeggen niet dat we al goed zijn. Waar het beter kan, schaven we zelf bij. Daarom nemen we alle tips en kritische opmerkingen van eenieder serieus", zegt Marno. De maandelijkse series werden vanaf 2016 op Garuda tv vertoond en zo kreeg de groep steeds meer bekendheid. De traditionele Javaanse vormen van entertainment werden tot enkele jaren geleden alleen in die gemeenschappen gebracht. Door de groeiende omvang van de samenleving, het samensmelten met andere etnische groepen en nieuwe ontwikkelingen dreigden enkele vormen daarvan verloren te gaan.

Uit isolement

We leven in een multiculturele samenleving en het is altijd fijn je culturele roots niet alleen onder je eigen mensen te houden, maar die ook te delen

HET THEATERGEZELSCHAP KWAM met zijn shows in een periode waarbij er steeds meer organisaties bezig zijn het Javaans cultureel erfgoed uit de vergeethoek te halen. Organisaties als de Indonesische ambassade, Vereniging Herdenking Javaanse Immigratie, Sana Budaya en 4S-dancecompany (voorheen Sana Budaya Dance Company) hebben zich allemaal daarvoor ingezet. Het streven van Sambel Trasie is niet alleen om door zijn theateropvoeringen Javaanse jongeren hun cultuur en tradities te laten kennen en erkennen. "Maar ook om de Javaan uit zijn isolement te halen. We leven in een multiculturele samenleving en het is altijd fijn je culturele roots niet alleen onder je eigen mensen te houden, maar die ook te delen", benadrukt Tjong A Tham. Niet alleen met kleding, maar ook met taal en muziek wordt de cultuur gepromoot.

Er wordt bij de theaterstukken in het Javaans, Sranan en Nederlands gecommuniceerd. "Voor iemand die de Javaanse taal niet machtig is, wordt gelijk onopvallend de vertaling van het woord gegeven, waardoor het makkelijk te volgen is", zegt Kartopawiro. Behalve een moderne band, worden ook de slaginstrumenten kendang en gamalan op het podium bespeeld. De naam Sambel Trasie is bedacht door Regie Setrodimedjo. Trasie is een typisch ingrediënt dat geliefd is in de Javaanse keuken. Het is gemaakt van garnalenpasta, waarmee sambel wordt gemaakt. Marno: "Elke Javaan groeit hiermee op en dat weergeeft de Javaanse identiteit. De ingrediënten nodig voor de sambel hebben ook een betekenis. Zo staat peper voor pittigheid, uien voor zuiverheid, zout en suiker zorgen voor balans."

Meer dan theater

Sambel Trasie

HET VASTE PRODUCTIETEAM wil trouwens meer dan alleen theater maken. "We zitten met ruim zestig man. Toen ik overnam van de vorige leiding, heb ik vooropgesteld dat als we willen blijven verkopen Sambel Trasie een geheel Surinaams product moet worden", zegt manager Tjong A Tham. Met dit streven in het achterhoofd heeft hij SCCN TV bereid gevonden om de televisieserie uit te zenden. Op deze manier kregen ze ook meer bekendheid onder het niet-Javaanse publiek. Dit kwam tot uiting bij het tweede theaterstuk 'Wong Sabar' dat in oktober werd opgevoerd. Binnen een uur waren de kaarten van de eerste twee shows uitverkocht. Ook de twee extra shows die daarna werden ingelast waren binnen een kort tijdsbestek uitverkocht. Een bijzondere gebeurtenis in ons klein Suriname. Het succes stimuleerde Kartopawiro een nieuw verhaal te schrijven en het derde stuk 'Getun Tibon Mburi' ging 7 december in première. Dit stuk heeft veel weg van een musical. Ook voor deze show waren de kaarten binnen een mum van tijd uitverkocht.

Naast de vier shows wilde het team nog een vijfde show inlassen, maar de beschikbaarheid van Thalia laat dat niet toe. "We hebben daarom besloten om bij de laatste avondvoorstelling op 10 december een middagvoorstelling in te lassen. Een nieuwe uitdaging, die helemaal goed uitgewerkt is en dus niet ten koste zal gaan van de podiumkunstenaars", zegt Julio Amatjasir van het managementteam. Het team wil met de vaste podiumkunstenaars ook een soort kweekvijver van jonge artiesten in de breedste zin des woords zijn. "Niet alleen voor jonge talentvolle acteurs, maar ook voor zangers, visagisten, artiesten, musici, technici, komedianten, mensen die voor de belichting zorgen en nog meer. We willen hen die push geven om de eerste stap te zetten richting het commerciële gebeuren. Alles gebeurt wel in samenspraak met de hoofdacteurs. Als management nemen we nooit zomaar een beslissing. De drie hoofdacteurs zijn het gezicht van Sambel Trasie", benadrukt Tjong A Tham. 

Succes

DE ACTEURS HOPEN door te kunnen groeien naar het niveau van bijvoorbeeld Jörgen Raymann en Roué Verveer. En sinds de populariteit van de groep is toegenomen wordt Kartopawiro's alter ego 'Sally' vaak gevraagd voor diverse privéoptredens. Hij heeft het hierdoor zo druk dat hij zijn vaste baan als verpleegkundige dit jaar heeft opgezegd. Marno is onderwijzer op een basisschool in het inheemse dorp Powakka en weet zijn baan nog net met zijn drukke hobby's te combineren. "Dit grote succes hebben we in onze stoutste dromen niet verwacht. We waren echt perplex toen we bij onze eerste twee shows hoorden dat de kaarten uitverkocht waren", zegt Marno. Het managementteam onderging begin dit jaar een reorganisatie. Rico Saridin trok zich terug als manager. Tjong A Tham werd door Marno gevraagd om de opengevallen functie in te vullen. "Daarvoor kende ik Jay niet, maar op een feestje waar hij ook ingehuurd werd, viel zijn zakelijke benadering bij mij op. Ik besloot hem te polsen. Hij zei niet gelijk ja, maar dat hij er eerst over wilde nadenken", zegt Marno.

Tjong A Tham heeft een ruime ervaring in de entertainmentindustrie, waar hij vanaf zijn twaalfde in zat. Bij Pro Media Productions heeft hij samengewerkt met onder anderen Ricardo Steeman. Tjong A Tham: "Van daaruit ben ik met drummen in de muziekscène gerold. Als drummer van de band All Sound van Lloyd Goedhart heeft hij jarenlang het Scholieren Peace Forever Songfestival begeleid." Zijn krachten gaf hij ook bij andere muziekformaties en als geluidstechnicus. Het werken onder druk is voor hem geen nieuwigheid. "Het is de eerste keer dat ik de functie van managing director uitvoer en tot nu toe is het mij goed bevallen. Hoe groter de druk, hoe beter de prestaties", zegt Tjong A Tham.  Er wordt ook eraan gewerkt om Sambel Trasie naar Europa te krijgen. De gesprekken hiervoor zijn volgens de manager even 'on hold' gezet, vanwege de laatste shows in december. Ook de televisieseries die vanaf september op 'pauze' zijn gezet, zullen vanaf januari weer opgepakt worden.

De manager is het Surinaamse publiek erkentelijk voor de 'warmte; waarmee het Sambel Trasie omarmd heeft. "Met deze jonge generatie mogen we bijzonder trots zijn dat we een Surinaams product hebben kunnen neerzetten, dat door brede lagen van de Surinaamse gemeenschap wordt gedragen. Het was niet makkelijk, maar op onze manier is het wel gelukt."◊

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 9 december.

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina