Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • Chaos in ouderenzorg

Chaos in ouderenzorg

17/01/2018 16:00

Chaos in ouderenzorg

 

ACHTERGROND - ‘Vader op de bank voor Ashiana achtergelaten’. ‘Moeder in Nickerie met ketting vastgebonden aan bed’. Door toeval komen wantoestanden in de thuiszorg in Suriname naar buiten. Pas als de situatie onhoudbaar wordt, gaat men op zoek naar professionele hulp of wordt er door anderen alarm geslagen. ‘Oud worden is een probleem in Suriname’, bevestigt Mathoera Persad van het bejaardentehuis Apna te Leiding.

Tekst: Philomena Bijlhout - beeld: Irvin Ngariman

EEN HOOGBEJAARDE VROUW die haar kinderen overleeft, staat er vrijwel alleen voor en komt het huis nauwelijks uit. Ze heeft zorg nodig, wat wordt geregeld door degene die haar financiën beheert. Via een thuiszorgbureau zijn mensen ingezet om voor de vrouw te zorgen. Die maken er echter een potje van. Haar geld wordt gestolen en het huis en erf zien er zwaar verwaarloosd uit. Een zuster die daar alleen de nachtdiensten doet, slaat alarm. Er wordt aangifte gedaan tegen enkele verzorgenden waarna anderen de zorg krijgen over de vrouw. Maar ook zij maken het bont. Er is geen toiletpapier, geen eten, haar spullen en geld worden weer gestolen en de post- en bankafschriften elders bezorgd.

Met de euro's van de oude dame heeft de eindverantwoordelijke voor de zorg en financiën voor zichzelf een dure auto aangeschaft. Later verklaren de verzorgers dat de vrouw dementeert en onzin uitkraait over een rituele wassing die zij zou hebben ondergaan. Een zogenaamd 'vergeet-bad'. Ze moest zitten, werd vastgebonden en er is water over haar heen gegooid voor de wasi. Het is weer de verzorgende van de nachtdienst die aan de bel trekt. Uit onderzoek blijkt dat de bejaarde helemaal niet dementeert, maar de waarheid spreekt. Er is ingegrepen en nu verleent een gekwalificeerd en deskundig team de zorg. De leiding is in handen van een betrouwbare persoon die regelmatig controleert en goed contact heeft met de zorgverleners. Helaas is dit geen uitzondering, maar eerder regelmaat.

Zorgelijk

VOLGENS LETITIA WASBERG, directeur van verzorgingstehuis Prinses Margriet gaat men pas op zoek naar professionele hulp als er sprake is van stinkende doorligwonden of andere mensonterende situaties. Ze vermoedt dat er veel meer aan de hand is in de praktijk dan wij kunnen bevroeden. Osë Jabini, directeur van Huize Ashiana, bevestigt de constatering van Wasberg en zegt dagelijks telefoontjes te krijgen van 'cito-gevallen' die moeten worden opgenomen. "Bezorgde buren bellen of familie in het buitenland vraagt om een spoedopname van een bejaarde. Het gaat dan om ouderen die hulpbehoevend zijn en thuis wonen. Ze worden mishandeld, geslagen en verwaarloosd door ondeskundige zorgverleners. Zonder eten en verzorging worden ze alleen achtergelaten.

De behoefte aan meer gekwalificeerde en betaalbare zorg voor ouderen die thuis zijn, is groot." Zorgelijk vindt Jabini ook de wildgroei van ondeskundige particuliere zorg die niet gecertificeerd is en puur gericht is op money making. Het personeel is nauwelijks geschoold en niet gemotiveerd. Wasberg vertelt over een bejaarde vrouw wier familie in Nederland te horen kreeg dat haar moeder de hele dag gilde. Later bleek dat de oude vrouw werd geslagen door haar verzorgers. Ziek en verwaarloosd werd ze aangemeld bij Margriet. "Zo een geval kan ik niet weigeren. Binnen vijf maanden overleed de vrouw. Ze heeft nog wel een waardige verpleging en waardige dood gehad." Uit angst voor rancune en een slechte behandeling praten ouderen die thuis worden verzorgd niet makkelijk over de behandeling die ze krijgen. Zelfs familieleden zorgen niet altijd goed voor hun hulpbehoevende ouderen. Ze zijn de hele dag op straat, erg druk en herkennen de symptomen van bepaalde ouderdomsziekten niet. Om hun misleidende gedrag te verbloemen wordt geroepen dat de bejaarde dementeert.

Kosten

Ik krijg hier elke dag mensen die een tehuis met verpleging en verzorging nodig hebben

BETAALBARE OPVANG VOOR hulpbehoevende bejaarden in een verzorgingstehuis is mogelijk, maar er zijn bijzonder lange wachtlijsten. Huize Ashiana krijgt meer een minimale subsidie van de overheid. Het is niet toereikend voor de maandelijkse kosten. Toch is het van alle verzorgingstehuizen het goedkoopst. De maandelijkse huur van een kamer is SRD 225 als de bewoner AOV en pensioen heeft. SRD 175 als er sprake is van alleen inkomsten uit AOV. Een belrondje langs een aantal bejaardentehuizen toont aan hoe duur de zorg over het algemeen is. Mathoera Persad van het bejaardentehuis Apna te Leiding bevestigt het tekort aan opvang voor hulpbehoevenden. Zijn instelling vraagt SRD 750 per maand voor een kamer van 4 bij 5 m2. En het tehuis biedt geen verzorging. "Ik krijg hier elke dag mensen die een tehuis met verpleging en verzorging nodig hebben", zegt hij. "Oud worden is een probleem in Suriname. Er komen hier heel veel pijnlijke gevallen van oudjes die huilen en opvang nodig hebben." Sommige tehuizen vragen de huur in euro, zegt Persad. Zoals Fatima. Een kamer zonder bad en toilet kost tussen de 350 en 400 euro. Eén met bad en toilet kost 525 euro. Weer andere tehuizen geven telefonisch geen informatie.

Directeur Oseo Jabina Huize Ashiana _IN (2)

Huize Albertine neemt ook geen hulpbehoevende ouderen op en vraagt tussen de SRD 1.500 en SRD 2.500. Bij Margriet is de huur voor zelfstandigen per kamer inclusief eten SRD 1.180 en exclusief SRD 880 per maand. De all-in verzorging bedraagt SRD 2.500 per maand. Volgens Wasberg vragen thuiszorgbureaus voor de palliatieve zorg (verzachtende begeleiding bij het sterven) SRD 570 per dag. De zorg in deze eindfase vraagt om specifieke vaardigheden. Het sterven moet op een waardige manier en het gaat niet alleen om baden en voeren. Je moet gesprekken voeren met zowel de stervende als de familie over wat ze bezighoudt in dit stadium. De deskundigheid van de thuisverzorgenden is dus erg belangrijk als de familie gebruikmaakt van de thuiszorg.

Hulp thuis

Als je een herseninfarct hebt gehad en langer dan drie maanden zorg nodig hebt, word je verwezen naar Sociale Zaken

ONZE BEVOLKING VERGRIJST. De vraag naar goede en betaalbare zorg neemt toe, maar de beschikbaarheid voor opvang in de goedkopere en betere tehuizen is schaars. Het alternatief is de particuliere thuiszorg. Er is geen wet- en regelgeving voor deze branche en dus mag iedereen een thuiszorgbureau beginnen. De 'conceptwet thuiszorg' is in 2008 aangeboden aan De Nationale Assemblee, maar er is niets mee gedaan ondanks dat deze wet de wantoestanden in de thuiszorg zou kunnen inperken. Het gevolg is dat er geen controle is op particuliere thuiszorgbureaus. Quality Care Thuiszorg is wel een ISO-gecertificeerd thuiszorgbureau. Dit betekent dat het aan een gestelde kwaliteitsnorm voldoet. Het bureau werkt samen met ziektekostenverzekeraars en het ministerie van Sociale Zaken die een afdeling thuiszorg heeft.

Directeur Anne Marie van Genderen zegt dat de ziektekostenverzekeraars alleen in bepaalde gevallen de zorg thuis vergoeden. SZF dekt één uur zorg per dag, terwijl er soms meer zorg nodig is. De overige zorgverzekeraars vergoeden wel meer uren per dag. De zorg is voor ongeveer drie maanden. "Als je een herseninfarct hebt gehad en langer dan drie maanden zorg nodig hebt, word je verwezen naar Sociale Zaken omdat de ziektekostenverzekeraar de zorg beperkt vergoedt." Ze vindt het ook jammer dat dementerenden aan hun lot worden overgelaten en geen recht hebben op verzorging, terwijl dementie een ziekte is. Zij vraagt vooral aandacht voor de groep overbelaste mantelzorgers die er alleen voor staan. Van alles wordt van hen verwacht, terwijl ze hun eigen zorgen hebben. Ondanks overbelasting gaan ze door, raken geïrriteerd en kunnen zich soms afreageren op de hulpbehoevende. Een maand geleden heeft een aantal thuiszorgen verblijforganisaties de 'Branche Vereniging Zorgland' opgericht.

Het doel is bundeling van zorgondernemers die erkend zijn door het ministerie van Volksgezondheid. Zij zullen onder meer de kwaliteit van standaarden en praktijk binnen de branche thuiszorg en zorg met verblijf bewaken. "Samen staan we sterker", zegt Van Genderen. De nieuwe vereniging is zowel een belangenals beroepsorganisatie. Voorwaarde voor het lidmaatschap is wel dat de organisatie erkend is door het ministerie van Volksgezondheid en een KKF-bewijs bezit. Hariette Molijn van Bejaardencentrum Majella haalt aan dat zolang wet- en regelgeving voor de thuiszorg formeel niet zijn vastgelegd, men in geval van wantoestanden altijd naar de inspectie van Volksgezondheid kan met het verzoek om onderzoek te doen. "U kunt ook naar het tuchtcollege schrijven of de directeur van het ministerie van Volksgezondheid op de hoogte brengen. Ik maak mij zorgen want wat er nu met onze senioren gebeurt, daar heb ik geen woorden voor."

Alert zijn

Direkteur Wasberg Huize Margriet _IN

WASBERG: "GOEDE THUISZORG is mogelijk maar je moet er bovenop zitten en professionele verzorgenden inzetten. Huisartsen bijvoorbeeld doen veel te weinig aangifte als een oudere thuis onder verdachte omstandigheden overlijdt." Ze geeft aan waarop men alert moet zijn als het om slechte zorg gaat. Familie moet minimaal één tot twee keer per week langsgaan en letten op het gedrag van de oudere. Praat de persoon wel of is die bang om te praten als een verzorgende in de buurt is. Waarom zucht een oudere. Ay dyeme, zegt niets meer en speelt niet met de kleinkinderen als die op bezoek zijn. Val onverwachts binnen en houd gescheiden wie er over de financiën gaat en wie over de zorg. Controleer de achtergronden van verzorgenden en vraag referenties van de mensen die je inhuurt. Bel na. Vraag rond. Wasberg geeft het voorbeeld van een zuster die in een zorginstelling werkte en van een bewoner had gestolen. Ze werd ontslagen maar kwam via een achterdeur toch weer in de thuiszorg terecht. Jabini is net als Wasberg voorstander van een register naar het voorbeeld van BIG - de wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg - die patiënten beschermt tegen ondeskundig en onzorgvuldig handelen door zorgverleners. Hiermee wordt de kwaliteit in de gezondheidszorg bewaakt.

Binnen vijf jaar wil Jabini in Ashiana een afdeling thuiszorg. Er is al een dagopvang voor vitale bejaarden. Hij is geen voorstander van een nog groter Ashiana, omdat de behoefte aan opvang is toegenomen. De overheid moet decentraliseren en dependances openen in de districten. Nu wordt iedereen uit heel Suriname op één plek opgevangen. De decentralisatie zal gevolgen hebben voor de bewoners, maar ook voor het personeel dat in het eigen district kan wonen en werken. "Er moet een overheidsthuiszorg komen met een eigen gebouw en personeel dat verzorging aan huis aanbiedt. Wij hebben nu al een dagopvang bij Ashiana en daar wil ik de thuiszorg aan toevoegen", plant Jabini. Wasberg wil dat de tehuizen in Suriname, verenigd in de VPSI (Vereniging van Particulier Sociale Instellingen/kinderopvang en ouderenzorg) meer samenwerken. Elkaar ondersteunen, zodat ook de kwaliteit van de zorg in de instellingen omhooggaat. "Ik hoef niet te weten hoeveel geld je hebt, maar ik wil bijvoorbeeld samen, per wijk/omgeving, boodschappen inkopen en kennis en informatie delen." Jabini wil dit ook, maar hij zegt dat door de werkdruk van de eindverantwoordelijken het moeilijk haalbaar is om intensiever samen te werken. ◊

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 8 januari

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina