Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • THEO PARA: Partijpoliticisme ondermijnt instituties

THEO PARA: Partijpoliticisme ondermijnt instituties

06/02/2018 14:00

Minister van Financien Gillmore Hoefdraad en de voorzitter van de VES Winston Ramautarsing bij de nieuwjaarsreceptie van de organisatie.

Minister van Financien Gillmore Hoefdraad en de voorzitter van de VES Winston Ramautarsing bij de nieuwjaarsreceptie van de organisatie.    

CONTRAPUNT - Tijdens een bezoek aan Afrika hield president Barack Obama de politieke leiders een toepasselijke gedachte voor: mensen hebben geen behoefte aan sterke mannen, maar aan krachtige instituties. Constituties en wetten blijven papieren tijgers zonder effectieve instituties voor uitvoering, toezicht en handhaving. Instituties kunnen niet effectief zijn zonder adequate financiering, professionele bemensing en goed bestuur.

Tekst: Theo Para - beeld: Irvin Ngarinam

WINSTON RAMAUTARSING, VOORZITTER van de gezaghebbende Vereniging van Economisten in Suriname (VES), nam in het duiden van de gevaren van verergering van de algemene crisis, het begrip 'failed state' - de mislukte Staat - in de mond. Internationaal wordt van een 'failed state' gesproken als er sprake is van de ineenstorting van de publieke instituties, zowel op het niveau van het bestuur, de handhaving als dat van de voorzieningen.

De VES heeft bijzondere aandacht gevraagd voor het veel te omvangrijke personeelsbestand van de Staat, de absoluut grootste werkgever van het land. Het overgrote deel van de staatsuitgaven gaat naar salarissen en voorzieningen van bestuurders, volksvertegen- woordigers en ambtenaren. Er blijft haast niets over voor de noodzakelijke investeringen voor de sociale, culturele en economische ontwikkeling. In veel opzichten is de omvang van het personeelsbestand omgekeerd evenredig aan de doelmatigheid van de overheidsorganisatie.

Ondermijnen

De instroom van 'geregelde' onbekwaamheid is in Suriname gepaard gegaan met de uitstroom van goed opgeleide professionals

MET VEEL MINDER mensen kunnen met bekwaam bestuur diensten van veel betere kwaliteit worden geleverd. Er is in veel gevallen sprake van verborgen werkloosheid: een baan als sociale uitkering, niet als functie. Waarom bestuurders dit hebben toegestaan en bevorderd? Het antwoord ligt in het hart van het politieke patronagesysteem, waarbij partijgenoten en aanhangers ten koste van het publieke belang worden 'geregeld'. Deze vorm van corruptie demoraliseert niet alleen de Staat als arbeidsorganisatie, het ondermijnt de economische ontwikkeling, omdat het ondernemingszin door afhankelijkheid, en productiviteit door bureaucratische symboliek, vervangt. De instroom van 'geregelde' onbekwaamheid is in Suriname gepaard gegaan met de uitstroom van goed opgeleide professionals.

De Staat zou dienstbaar moeten zijn aan de samenleving en niet als een parasitair mechanisme teren op de samenleving, natuurlijke hulpbronnen en toekomstige generaties (groeiende staatsschuld). Het bepleiten van de noodzaak van een passende overheidsorganisatie voor het structureel te boven komen van de sociaaleconomische onderprestatie van de republiek, gaat niet voorbij aan de prestaties van vele werkers en professionals van de overheid, die binnen de moeilijke omstandigheden van onderfinanciering en slecht bestuur, trachten de overheidsdiensten overeind te houden. Het wil ook voor de bekwame en integere overheidsmede- werkers een inspirerende en zinvolle werkomgeving scheppen, waarin dienstverlening aan de burgers en ontwikkeling van het land, centraal staan.

Lippendienst

Waar was Hoefdraad toen de politieke architecten van de sociaal-economische afbraak losgingen? 

MINISTER GILLMORE HOEFDRAAD van Financiën zegt het eens te zijn met de VES dat het structurele probleem is de (partijpolitieke)overbezetting van het staatsapparaat. Hij mocht van de VES het nieuwjaar met een lezing inluiden. Ik betwijfel of hij dezelfde probleemanalyse heeft als de economisten. Hoewel Hoefdraad financieel-economisch is opgeleid, demonstreert zijn CV in het openbaar bestuur van Suriname de mores van een partijpoliticus. 

Hoefdraad werd geen governor van de Centrale Bank na een transparante sollicitatieprocedure onder omstandigheden van equality of arms met geïnteresseerde peers. Hij werd al voor de algemene verkiezingen van 2010 gerecruteerd door NDP-voorzitter Desi Bouterse. Die was in Nederland tot bij de Hoge Raad voor drugshandel veroordeeld, terwijl hij in Suriname werd vervolgd voor meervoudige moord op vijftien vooraanstaande voorvechters van de democratie.

Dat Hoefdraad zich onder zulke bedenkelijke omstandigheden liet rekruteren zegt veel over zijn professionele integriteit. Te yu nyan nanga didibri yu forku musu langa. Hoefdraad had maar een minivorkje. Een bovenmatig salaris was voldoende om een partijpolitieke benoeming te accepteren van een man, tegen wie zeven jaren later de auditeur-militair, in het 8 December Strafproces, twintig jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf zou eisen wegens meervoudige moord. Economen zijn doorgaans opgeleid voor het analyseren van economische vraagstukken onder omstandigheden van redelijk functionele rechtsstaten.

De - sinds de jaren tachtig - cyclisch terugkerende, ernstige aberraties van de Surinaamse economie en overheidsfinanciën onder de Bouterse-clan, zijn echter niet te begrijpen zonder de bijhorende extreme integriteitsproblemen van het openbaar bestuur en de economie, in ogenschouw te nemen. De cultuur van straffeloosheid en daarmee gepaard gaande vervlechting van georganiseerde (politieke) criminaliteit en specifieke delen van de politiek, zorgen voor demontering van de checks and balances. Rechtshandhaving en toezicht falen selectief, megacorruptie krijgt ruimbaan.

Ondanks dalende grondstofprijzen en de verhulde wetenschap dat een orkaan voor economie en overheidsfinanciën in aantocht was, nam de regering-Bouterse vlak voor de verkiezingen van 2015 ruim vijfduizend mensen om electorale reden in overheidsdienst. Ook om electorale redenen werd de koers van de Surinaamse dollar met roekeloze leningen en monetaire financiering, op ad-hocbasis gestut.

De post-electorale gevolgen zijn bekend. Verdampte pensioenen, een wankelende Surinaamse Bank, de koopkracht gehalveerd, grootschalig banenverlies, stijgende ernstige criminaliteit, crisis van de publieke voorzieningen. Waar was Hoefdraad toen de politieke architecten van de sociaal-economische afbraak losgingen? Was hij het eens met de VES? In elk geval in bestuurlijk gedrag niet! Ik durf te wedden dat buiten partijvriendelijke selectieve reductie van het ambtenarenbestand, zijn geuite onderschrijving van de VES-zorg lippendienst is.

Partijpoliticisme

Het partijpoliticisme beperkt zich niet tot het probleem van de personele scheefgroei van de overheid

PARTIJPOLITICISME IS HET maken van politieke keuzen die systematisch de belangen en ambities van de eigen partij(elite) boven die van het publieke belang stellen. Het is een uiting van groepsegoïsme, een benepen kliekjesgeest, die de geloofwaardigheid en het effectief functioneren van de democratische instituties ondermijnt. Het partijpoliticisme beperkt zich niet tot het probleem van de personele scheefgroei van de overheid, waar overigens bijna de hele politiek om electorale overwegingen met een grote boog omheen loopt. Het partijpoliticisme is zeker niet voorbehouden aan paars bestuur. Maar onder paars bestuur is het als negatief verschijnsel wijdverbreid en algemeen, het is de paarse bestuursvorm.

De paars gedomineerde DNA heeft de zelfamnestiewet aangenomen om de paarse partijleider voor moord tegen strafvervolging te beschermen. Het 'Nationaal' Informatie Instituut fungeert als paarse megafoon. Midden in de gezondheidscrisis, waarbij een aantal baby's door besmette medicijnen in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo de dood vonden, weigert de paarse DNA-voorzitster, nota bene een arts, het verzoek van oppositieleider Chan Santokhi voor een parlementair debat over de gezondheidssituatie en zorgcrisis. Haar argument dat eerst het onderzoek naar de dood van de baby's moet worden afgewacht, getuigt van misplaatst paternalisme.

De Nationale Assemblee is het hoogste constitutionele orgaan, zij bepaalt zelf onder welke voorwaarden en wanneer zij het bespreken van de nationale problemen noodzakelijk acht. Bovendien, niet alleen een debat is noodzakelijk, een nationale assemblee die haar grondwettelijke controlerende taak serieus nam, zou met de hoogste spoed de regering ter verantwoording roepen voor de ernstige zorgcrisis. Voor het partijpoliticisme heeft damage controle echter voorrang boven het geven van een stem aan de bevolking via haar volksvertegenwoordiging. De paarse onderfinanciering van de gezondheidszorg voor de Surinaamse mens staat haaks op de constitutionele plicht van de Staat adequate zorg voor de burgers te waarborgen. Het is een nationale schande!

Overfinanciering

Onderfinanciering van de zorg staat in schril contrast met overfinanciering van het Kabinet van de President

TER VERGELIJKING: DE Vereniging van Medici in Suriname (VMS) heeft becijferd dat de regering jaarlijks ongeveer 181 US dollar per hoofd van de bevolking voor de zorg overheeft. Het armlastige Cuba besteedt er 1000-1500 US dollar aan, terwijl landen als Aruba volgens De VMS jaarlijks meer dan drieduizend US dollar per hoofd van de bevolking aan besteden. En dan te bedenken dat de schandalige onderfinanciering van de zorg in schril contrast staat met de nepotistische overfinanciering van het Kabinet van de President. Naast kinderen en echtgenote van de president vallen daar zijn partijgenoten, al dan niet moreel omstreden, in de prijzen.

Het voormalige DNA-lid en anticorruptie-vechter Arthur Tjin-A-Tsoi had becijferd dat het budget van het kabinet van Bouterse I meer dan het veertigvoudige was van dat van het kabinet van president Venetiaan. Partijpoliticisme is een ongemakkelijke werkelijkheid met dramatische gevolgen voor bestuur en samenleving. Hoe comfortabel ook welwillende relaties met de macht aanvoelen, voor onafhankelijke intellectuelen, wetenschappers en publicisten mag ongemak geen reden zijn voor vermijding van het uitspreken van ongemakkelijke waarheden. Zij hebben immers, zeker onder omstandigheden van slecht openbaar bestuur, een beslissende rol in het waarborgen en versterken van de sociale norm van integer bestuurlijk gedrag. ◊

Dit artikel is verschenen in onze bijlage van 3 februari

Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina