Registreren | Inloggen       Colofon
  • Home
  • THEO PARA: Wijziging kiesstelsel en angst van paars

THEO PARA: Wijziging kiesstelsel en angst van paars

13/12/2018 16:00

dWT archief
De NDP wil met het verbod op electorale combinaties een verenigd front van democratische oppositiepartijen voorkomen.

dWT archief De NDP wil met het verbod op electorale combinaties een verenigd front van democratische oppositiepartijen voorkomen.  

CONTRAPUNT - Wanneer verkiezingen beginnen of geëindigd zijn, kan formeel op basis van de wet- en regelgeving worden aangegeven. De burgers echter denken niet formeel, maar feitelijk. Die herkennen het begin en eind van verkiezingen aan het beloop van de verkiezingscampagnes. Het is dan ook publiek geheim dat de pre-electorale campagnes voor 2020, zeker als het gaat om de NDP en haar regering, al volop van start zijn gegaan.

Van nieuwe woningbouwbeloftes in Ocer tot 'meet the people' bezoeken van de grootste oppositiepartij in de districten. En midden in deze preelectorale propaganda plethora wil de regering Bouterse het kiesstelsel wijzigen. Terwijl de wedstrijd al is begonnen, wil zij de regels veranderen. Die handelwijze is in elke tak van sport, en zeker in democratische verkiezingen, ongehoord. Haastige spoed is niet het juiste tempo voor wijziging van het kiesstelsel.

Gemankeerd

kiesstelsel Het huidige kiesstelsel is ontstaan in een semidemocratische context, waarbinnen het leger feitelijk niet onder democratische controle stond. Melvin Linscheer, de toenmalige gevreesde Commandant van de Zuidelijk Troepen, zou veel later als nationale veiligheidsman van president Bouterse onthullen hoe bevelhebber Bouterse en zijn groep ook na de verkiezingen van 1987 grondwet en integriteit van het openbaar bestuur hadden geschonden: 'Je had nu de onmogelijke situatie dat het leger was verboden om op te treden tegen JC ( Junglecommando … TP) maar vanuit de binnenlandbevolking die aangevallen werd door JC werd er bescherming gevraagd aan het leger.Toen hebben we vanuit de inlichtingendiensten en het leger besloten om zonder toestemming van de regering de dorpen te bewapenen en te trainen. Zo ontstonden verschillende groepen zoals Tucajanas, Angrula (moet zijn Angula… TP), Koffimaka en Mandela'. (De getuigenis van president Desi Bouterse van Sandew Hira, pag. 112). Zowel de totstandkoming van grondwet als het kiesstelsel vond plaats onder het gesternte van militaire intimidatie. De politieke vrijheid en vrije meningsuiting waren ontluikend, maar verre van wat in een democratie gebruikelijk was.

Om toch verkiezingen voor elkaar te krijgen, hebben de democratische partijen een compromis gesloten met de dictatoriale krachten. Een gemankeerd kiesstelsel, compleet met een wanstaltige Verenigde Volksvergadering en een hoge mate van onevenredigheid waardoor de representativiteit van vertegenwoordigende organen zeer matig werd. Alles met als doel de partij van de putschisten, de NDP, electoraal voordeel te doen behalen. Maar de overweldigende weerzin tegen de dictatuur was niet te stuiten door het gemankeerde kiesstelsel. Paars werd weggevaagd. Echter, de disproportionaliteit en misrepresentaties als gevolg van het gemankeerde kiesstelsel, lieten zich bij de opeenvolgende verkiezingen telkens weer voelen. Wijziging van het kiesstelsel werd een breed levende aspiratie. Het kiesstelsel is een delicaat onderdeel van de democratie.

De burgers moeten zich goed vertegenwoordigd weten. Hun gelijkwaardigheid moet tot uitdrukking komen in het one human, one vote-principe. Anderzijds moeten ook minderheden en dunbevolkte gebieden niet worden weggezet door de macht van het getal. Er bestaan internationaal verschillende kiesstelsels. Suriname kent haar eigen electorale traditie en cultuur, haar bijzondere geografie en demografie en haar eigen politieke verhoudingen. Het vraagt wetenschappelijk onderzoek, expertise, brede consultatie en participatie, om een integraal en passend kiesstelsel te ontwerpen en in te voeren. Hap-snap-wijzigingen uit politiek opportunisme kunnen voordelig zijn voor bepaalde partijen, maar het gaat ten koste van de integriteit en geloofwaardigheid van het stelsel. Het vraagt goed bestuur, good governance, om het proces van ontwerp, besluitvorming en uitvoering van een vernieuwd kiesstelsel door te voeren. Goed bestuur kenmerkt zich door openheid en integriteit.

Rechtsgevoel

Geen verborgen machtswellustige agenda's, maar de ambitie om met en voor het volk een deugdelijk en gedragen, democratisch kiestelsel vorm te geven. Goed bestuur kenmerkt zich ook door medezeggenschap, door participatie. Het kiesstelsel is geen eigendom van de politieke klasse die een kleine minderheid vormt. Het kiesstelsel is van de samenleving, het is juist het mechanisme waarmee ook de gewone mensen rechtstreeks hun stem kunnen laten horen, hun invloed kunnen doen gelden. Niet in de politieke achterkamertjes, maar in een goed geïnformeerd, breed maatschappelijk debat zouden de gewone Surinamers de kans moeten krijgen mee te denken en mee te praten over een nieuw kiesstelsel.

Zo een maatschappelijk debat zou gevoed kunnen worden door een presentatie van alternatieven, uitgewerkt door een commissie van zo onafhankelijk mogelijke deskundigen. Op radio en televisie, in de kranten, op bijeenkomsten. In zo'n context van betrokkenheid van de mensen aan de basis, in de wijken en fabrieken, in district en binnenland, kan een kiesstelsel dat wortelt in het rechtsgevoel en de expressieve behoeften van de Surinaamse bevolking, vorm krijgen. Politieke partijen die in dat proces participeren, zijn veel beter geïnformeerd, veel meer verbonden met de werkelijke aspiraties van de mensen waar het om gaat. Zo'n deugdelijke, democratische wijze van renovatie van het kiesstelsel vraagt geduld en integere bestuurders. Wil de integriteit van het kiesstelsel gewaarborgd blijven, dan dient immers elke schijn van belangenverstrengeling te worden voorkomen.

Paars is bang

Paars is bang voor een verpletterende verkiezingsnederlaag in 2020. In 2015 was het verschil in totaal aantal stemmen tussen de de NDP en de verenigde democratische oppositiepartijen relatief klein. Maar dankzij het gemankeerde, zwak representatieve kiesstelsel verkreeg de NDP de absolute meerderheid in de Nationale Assemblee. De NDP weet nu wat zij met 'nog vijf' de Surinamers heeft geflikt. Grote, loze beloften. Een kakafonie van corruptieschandalen, van Carifesta tot EBS en naschoolse opvang. Aanslagen tegen de rechtsstaat zoals de zelfamnestiewet van 2012. Benoeming van criminelen in hoge functies van staat. Forse devaluatie van de SRD. Drastische afbraak van de koopkracht. Stijging van werkloosheid, armoede en drugscriminaliteit.

Afbraak van gezondheidszorg en onderwijs. Drastische verhoging van de schuldenlast. Teloorgang van de nationale soevereiniteit en verwording tot een debtcolonial state van dictatoriaal China. En last but not least de strafeis van twintig jaar onvoorwaardelijke gevangenisstraf tegen Desi Bouterse voor zijn aandeel in de decembermoorden. Als de wil er is, kan een verenigd front van democratische partijen in 2020 op besliste wijze een eind maken aan de voor Suriname funeste paarse heerschappij. Het is dan ook begrijpelijk dat Bouterse en zijn partij zo'n democratische bundeling willen voorkomen en het liefst de democratische partijen uit elkaar spelen onder het verliezersvaandel van 'ieder voor zich.' een verbod op electorale samenwerking van partijen heeft nu geen ander doel. Ik heb het over electoraal omdat pre-electoraal misleidend en inaccuraat is. Alsof partijcombinaties buiten de verkiezingen staan, terwijl het slechts een politiek- electorale organisatievorm betreft.

Het vrijheid reducerende oogmerk van verbod op electorale combinaties, staat haaks op de Surinaamse politieke traditie en op de geest van de constitutie, waarin politieke vrijheid, en niet politiek paternalisme, is gecodificeerd. Als een partij alleen de verkiezingen wil ingaan, staat het die partij vrij dat te doen. Maar als die partij andere partijen wil verbieden electoraal samen te werken, dan demonstreert die partij een autoritaire habitus. Zoals de regering-Bouterse nu op partijpolitieke, opportunistische en fragmentarische wijze het kiesstelsel wil wijzigen, markeert de zoveelste manifestatie van machtswellustig wanbestuur. Het is politieke corruptie in het electorale domein.◊ 

Dit artikel is verschenen in de weekendbijlage van 1 december.


Share on Facebook    

Reageren op dit bericht? Bezoek onze Facebook-pagina